هدف خداوند از نام بردن اين پيامبران آن بوده است كه حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله بر عربها چنين استدلال كند كه جدّ آنها ابراهيم عليه السّلام و نيز بسيارى از فرزندان او يكتاپرست بودند و نيز هدف اين بوده است كه پيامبر اسلام در دعوت به سوى خدا و تحمّل آزار در اين راه از پيامبران پيشين سرمشق بگيرد . آنچه گفته شد ، خلاصهاى بود از مضمون آيات هفتگانه . اين مضمون بسيار روشن است و نياز به شرح و بسط ندارد .
امّا برخى از مفسران ، دربارهء اين آيات آنقدر سخن را به درازا كشاندند كه از مرحلهء تفسير فراتر رفته و مطالبى را بيان داشتهاند كه نه به مضمون آيات ارتباط دارد و نه به زندگى .
شايان ذكر است كه اسامى پيامبرانى كه در آيات آمده ، بر حسب ترتيب زمانى و درجات فضيلت نيست و همچنين ، ذكر اين اسامى از باب نمونه است نه از باب حصر .
وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ .
ضمير
« لَهُ »
به ابراهيم برمىگردد . اسحاق فرزند بلاواسطهء ابراهيم و ساره بود و يعقوب فرزند اسحاق بود و فرزند فرزند نيز به منزلهء فرزند است . خداوند مىگويد : « او را به اسحاق بشارت داديم و پس از اسحاق به يعقوب » . « 1 »
كُلًّا هَدَيْنا ؛
هركدام از اين دو ؛ يعنى اسحاق و يعقوب را هدايت كرديم .
وَ نُوحاً هَدَيْنا مِنْ قَبْلُ ؛
نوح را پيشتر هدايت كرديم ؛ زيرا او جلوتر از ابراهيم بود .
وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ .
ضمير به نوح برمىگردد ؛ زيرا نزديكتر ذكر شده است . برخى گفتهاند : ضمير به ابراهيم برمىگردد .
داوُدَ وَ سُلَيْمانَ وَ أَيُّوبَ وَ يُوسُفَ وَ مُوسى وَ هارُونَ ؛
يعنى اينها را هدايت كرديم ؛ چنانكه نوح و اسحاق و يعقوب را هدايت نموديم .
وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ؛
زيرا خداوند نيكوكار را با نيكى پاداش مىدهد ، خواه پيامبر باشد خواه نباشد . چنانكه گناهكار را به سزاى عملش مىرساند ، خواه سفيد باشد خواه سياه .
هامش
( 1 ) . هود ( 11 ) آيهء 71 .