آفريده است . در روز قيامت اين پرده كنار مىرود و حقيقت آشكار مىشود و مجالى براى شك و انكار باقى نمىماند .
فَيَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شاءَ .
ضمير « إليه » به « كشف » برمىگردد و آن مصدرى است كه از « يكشف » به دست مىآيد . معناى آيه اين است : آنان خدا را مىخوانند تا عذاب را از ايشان بردارد ، چنانكه در سورهء دخان ، آيهء 12 آمده است : « از ما عذاب را بردار » . خداى سبحان اگر بخواهد عذاب را از آنان برمىدارد و اگر نخواهد برنمىدارد .
وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ ؛
يعنى اى مشركان ! شما در روز قيامت از خواندن بتهايى كه در دنيا آنها را پرستش مىكرديد صرفنظر خواهيد كرد و تنها خداى يگانه را مىخوانيد ؛ زيرا در اين روز ، هرچيزى آنگونه كه هست آشكار مىشود .
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ .
خدا بندگانش را مجازات نمىكند ، مگر پس از آنكه پيامبرى به سوى آنان بفرستد تا ايشان را به راه هدايت ارشاد كند . اگر هدايت نشدند ، به ايشان فرصت مىدهد ، تا به وجدانهاى خود مراجعه كنند [ و بينديشند ] و نيز آنان را با گرفتارىها و مشكلات آزمايش مىكند تا شايد توبه و زارى كنند ؛ لكن آنها همچنان بر معصيت پاى مىفشارند ؛ چنانكه خدا در آيهء زير مىگويد :
فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْمَلُونَ .
خدا مىگويد : آنان وقتى در دنيا گرفتار عذاب ما شدند ، زارى نكردند و در برابر خدا سر فرود نياوردند و از دشمنى خود دست برنداشتند ، بلكه همچنان بر كفر خود پاى فشردند و به دنبال اين ، شيطان هم گمراهى و فساد ايشان را در نظر آنان خوب جلوه مىداد و مىآراست .
اين آيه دلالت دارد كه خدا هركس را كه به او پناه برد مىپذيرد ، حتّى اگر اين پناهندگى به جهت فشار سختىها و گرفتارىها باشد و شأن شخص كريم و بزرگوار