اعراب
« مِنْ »
در
« وَ ما مِنْ دَابَّةٍ »
زايده ،
« دَابَّةٍ »
مبتدا ،
« أُمَمٌ »
خبر و
« أَمْثالُكُمْ »
صفت براى
« أُمَمٌ »
.
« مِنْ شَيْءٍ » ،
« مِنْ »
زايده و
« شَيْءٍ »
مفعول مطلق براى
« فَرَّطْنا »
؛ چراكه جانشين مصدر ، يعنى تفريط است .
« الَّذِينَ كَذَّبُوا »
مبتدا ،
« صُمٌّ »
خبر مبتداى محذوف و نظير آن است
« بُكْمٌ »
و تقدير : « بعضهم صمّ و بعضهم بكم » مىباشد و اين جمله ، خبر
« الَّذِينَ »
است .
« فِي الظُّلُماتِ »
متعلق به محذوف و خبر دوم براى
« الَّذِينَ »
.
تفسير
وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ .
خداوند در اين آيه بيان مىكند كه ميان انسانها و جنبندهها و پرندگان ، نوعى شباهت وجود دارد ؛ امّا اين شباهت را آشكارا بيان نكرده است : آيا شباهت جنبندهها و پرندگان به انسانها در اين است كه آنها هم آفريدهء خدا مىباشند ، يا در ايمان آوردن به خدا ، يا در تسبيح و ستايش خدا و يا در اينكه آنها همچون خانوادهها و قبايل انسانى داراى اصناف و گروههاى مشخصى هستند و از هركدام با نام خاصّى ياد مىشود ، و يا در تدبير معاش و تغيير امور بر طبق منافعشان ؟
درهرحال ، بسيارى از دانشمندان ، تحقيقات گستردهاى دربارهء سرشت ، غريزه و كارهاى حيوانات ، حشرات و پرندگان انجام داده و به رازهاى شگفتانگيزى دست يافتهاند . اين رازها به وجود آفرينندهء مدبّر و حكيم گواهى مىدهد و ما برخى از آنها را بهعنوان نمونه يادآور مىشويم :
1 . فيلها به منظور رسيدگى به تخلفاتى كه برخى از آنها مرتكب مىشوند ، دادگاه تشكيل مىدهند و دادگاه ، فيل متخلّف را به جرم خلافى كه مرتكب شده ، از گروه طرد مىكند تا همچنان تنها زندگى كند .