هرگاه چنين كنيم از ستمكاران باشيم . ( 107 )
اين شيوه نزديكتر به آن است كه شهادت را بر وجه خود ادا كنند يا پس از سوگند خوردن از ردّ سوگندهايشان بترسند . از خدا بترسيد و گوش فراداريد . خدا مردم نافرمان را هدايت نمىكند . ( 108 )
واژگان
ضربتم فى الأرض : مسافرت كرديد .
تحبسونهما : از فرار كردن آن دو ، جلوگيرى مىكنيد .
ارتبتم : در صداقت آن دو شك كرديد .
عثر على الشىء : بر آن چيز آگاهى پيدا كرد .
اعراب
« شَهادَةُ »
مبتدا و
« اثْنانِ »
خبر آن است بنابر حذف مضاف و تقدير :
« شَهادَةُ بَيْنِكُمْ
شهادة اثنين » است .
« ذَوا عَدْلٍ »
صفت براى
« اثْنانِ »
.
« مِنْكُمْ »
متعلق به محذوف و صفت است براى « عدلين » . ضمير
« بِهِ »
در
« لا نَشْتَرِي بِهِ » ،
به قسم به خدا برمىگردد و جملهء
« لا نَشْتَرِي »
جواب « يقسمان بالله » است و جواب
« إِنِ ارْتَبْتُمْ »
محذوف و تقدير آن : « ان ارتبتم فاحبسوهما » مىباشد .
« وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى »
اسم
« كانَ »
محذوف و جواب
« لَوْ »
نيز محذوف و تقدير آن بدين ترتيب است : « و لو كان المشهود له ذا قربى لم نشتر به ثمنا » .
« فَآخَرانِ »
خبر براى مبتداى محذوف است ؛ يعنى « فشاهدان آخران » و يا فاعل براى فعل محذوف است ؛ يعنى « فليشهد آخران » .
« الْأَوْلَيانِ »
مثنّاى « اولى » و به معناى « احقّ » است ؛ يعنى : « الاحقان بالميت » .
« الْأَوْلَيانِ »
فاعل
« اسْتَحَقَّ »
و برخى گفتهاند : خبر براى مبتداى محذوف است و تقدير : « هما الاوليان » مىباشد . مصدر مؤول از
« أَنْ يَأْتُوا »
مجرور به « الى » محذوف و متعلق است به
« أَدْنى »
.
« عَلى وَجْهِها »
متعلق به محذوف و حال است از « الشهادة » .