فعل موجود ، بر آن دلالت دارد و تقدير : « و يحكم الرّبانيون و الأحبار بما استحفظوا » است .
تفسير
إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَ نُورٌ .
هر كتابى را كه خداوند بر يكى از پيامبرانش فروفرستاده ، به منزلهء نورى است كه مردم را بهسوى حق و نيكى هدايت مىكند .
تورات كتاب خداست كه آن را بر موسى عليه السّلام فرستاده است . بنابراين ، تورات هدايت و نور و حقّ و خير است . امّا تورات امروز ، آن توراتى كه از سوى خدا نازل شده ، نيست ؛ زيرا از هدايت و نور و از حقّ و نيكى بسيار فاصله دارد . تعاليم اين تورات بر تفرقه و نژادپرستى استوار است و يهود را ملّت برگزيدهء خدا مىداند و به آنان اجازه مىدهد كه با ملّتهاى ديگر بجنگند ، مردان آنها را بكشند ، زنان و كودكانشان را سر ببرند ، اموالشان را غارت كنند و سرزمينهايشان را اشغال نمايند ( نك : بندهاى 13 و 14 از اصحاح 20 ، سفر تثنيه ، به نقل از : اسفار مقدسه ، تأليف على عبد الواحد وافى ) .
يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هادُوا ؛
يعنى پيامبرانى كه پس از موسى آمدند ، نظير داوود ، سليمان ، زكريا و يحيى ، يهود را بهسوى حكم تورات ، كه هدايت و نور است ، راهنمايى مىكردند . حلال تورات را براى آنان ، حلال و حرام آن را بر ايشان حرام مىدانستند . معناى سخن خدا :
« النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا »
اين است كه پيامبران خدا ، خودشان را به خدا تسليم كردند و در ميان يهود بر وفق حكم خدا حكم مىكردند ، نه بر طبق خواستهها ، تمايلها و اجتهاد خود ، چنانكه يهود در عهد پيامبر اسلام ، محمّد صلّى اللّه عليه و آله چنين كردند و از آن حضرت خواستند تا دربارهء زناكار بر طبق تمايل آنان حكم صادر كند .
وَ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّهِ ؛
يعنى همچنين ، علما و قضات يهود ، مؤمنانى اخلاصمند بودند كه بر طبق آنچه از كتاب خدا ياد گرفته و حفظ كرده