رو ، مورّخان و مفسران نقل كردهاند كه پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله با خزاعه ، كه مشرك بودند ، همپيمان شد . و نيز از صفوان بن اميّه ، كه هنوز اسلام نياورده بود ، در جنگ با قبيلهء هوازن كمك گرفت . همچنانكه از يهوديان بنى قينقاع مدد جست و مقدارى مال در اختيار آنها قرار داد . حتى علّامه حلّى در تذكره مىنويسد : طبق نظريهء گروهى از فقها ، براى سركوب ياغيان مسلمان ، جايز است كه از كفّار كمك گرفته شود ، چراكه كمك گرفتن از آنان براى احقاق حقّ است نه براى از بين بردن باطل .
6 . مسلمان با كافر ، به سبب يك سلسله علل عادى و مأنوس ، نظير همجوارى ، سازش اخلاقى ، همكلاسى ، مشاركت در حرفه يا تجارت و امورى از اين قبيل ، كه به دين ارتباط ندارد ، صادقانه دوستى بورزد . اين صداقت به اجماع مسلمانان ، جايز است ؛ چراكه دوستى با كافر در صورتى حرام است كه موجب ابتلاى انسان مسلمان به حرام شود ؛ لكن اگر سبب معصيت نشود ، حرام نخواهد بود . بلكه اين مودّت با كافر گاهى رجحان نيز دارد و آن در صورتى است كه به كشورى يا انسانى سود برساند .
خداوند متعال نيز به محبّت ، الفت و همكارى در ميان همهء مردم ، بدون در نظر گرفتن ديانت يا ملّيت آنان دستور داده و فرموده است :
« عَسَى اللَّهُ أَنْ يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الَّذِينَ عادَيْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّةً وَ اللَّهُ قَدِيرٌ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ . لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ؛
« 1 » شايد خدا ميان شما و كسانىكه با آنها دشمنى مىورزيد ، دوستى پديد آورد . خدا قادر است و خدا آمرزنده و مهربان است . خدا شما را از نيكى كردن و عدالت ورزيدن با آنانكه با شما در دين نجنگيدند و از سرزمينتان بيرون نراندند ، بازنمىدارد . خدا كسانى را كه با عدالت رفتار مىكنند ، دوست دارد » .
ما ترديد نداريم كه در ميان كفّار كسانى هستند كه بهترين روش زندگى و نيكوترين اخلاق دارند و در صداقت ، امانتدارى و وفا ، بر بسيارى از كسانىكه ما يا
هامش
( 1 ) . ممتحنه ( 60 ) آيهء 7 - 8 .