مىسازد ، نظير محلهاى لهو و لعب و امثال آن ؛ آيا در چنين حالتى اقامت در كشور كفر براى اين مسلمان جايز است ؟
پاسخ : اگر شخصى يقين داشته باشد كه رفتن به مكانى ، خواه كشورى باشد يا مجلسى و يا بازارى ، او را به ترك واجب و يا فعل حرام وامىدارد ، واجب است كه از رفتن به اين مكان خوددارى كند و اگر مقيم آنجا باشد بايد از آنجا بيرون آيد ؛ زيرا چيزى كه سبب تامّ حرام است ، حرام مىباشد . خداوند فرمود :
« فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ؛
« 1 » چون به يادت آمد با آن مردم ستمكاره منشين » . امام امير مؤمنان عليه السّلام گفت : « حكم هجرت همچنان به قوت نخستين خود باقى است » ؛ بدين معنا كه هر كس كه احكام دين را جز در كشور اسلامى نمىتواند انجام دهد ، هجرت بر او واجب است . اما اينكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « پس از فتح ، هجرت نيست » مقصود ، هجرت از مكه است و خود واژهء فتح به اين موضوع دلالت دارد .
وَ مَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً .
روزى ، منحصر به وطن نيست و هجرت موجب محروميت نمىشود ؛ زيرا سرزمين خدا پهناور و روزى او وسيعتر است . نعمتهاى او در هر سرزمين و منطقهاى شمارششدنى نيست . بسيارى از مهاجران فقير در هنگام هجرت خود اموالى را گرد آوردند كه حتى قسمتى از آن را در وطن خود در خواب هم نمىديدند . اگر متخلفان هجرت مىكردند ، روزى و عزتى نصيب آنان مىشد كه با آن بينى مشركان را به خاك مىماليدند ؛ مشركانى كه خوارىها و شكنجههاى گوناگون را به آنها چشانده بودند ؛ لكن متخلفان ، هجرت نكردند و خوارى و زبونى را از سوى دشمنان دين خود پذيرا شدند ، آن هم تنها به اين دليل كه شيطان به آنها مىگفت : اگر هجرت كنيد دارايىهاى خود را از دست مىدهيد . ازاينرو ، آنها به وعدهء شيطان اعتماد كردند و آن را بر آمرزش و نعمتهاى خدا ترجيح دادند :
« الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 68 .