و هيچ فردى مجبور نيست كه نظريه و عقيدهء خاصى را چه حق باشد و چه باطل بپذيرد . البته مادام كه گناه اين عقيده تنها به گردن صاحب آن باشد و مردم در امنيت باشند .
سؤال دوم : اين سؤال از ضمن پاسخ به سؤال اول استفاده مىشود و آن اينكه اسلام همانگونه كه با پيروان اديان ديگر خوشرفتارى مىكند ، با منافقان نيز كاملا خوشرفتارى و چشمپوشى مىنمايد ؛ زيرا خداوند به پيامبرش دستور داده است كه به آنان با ديدهء اغماض بنگرد ؛ چنانكه در آيهء 63 از همين سوره بيان شد :
« فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغاً ؛
از آنان اعراض كن و اندرزشان ده ، به چنان سخنى كه در وجودشان كارگر افتد » ؟
پاسخ : آيهء 63 دربارهء منافقانى نازل شده است كه به همراه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در مدينه بودند و اينان بر اثر دورى از مشركان و نزديك بودن به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و مسلمانان نمىتوانستند با مشركان همكارى كنند ، اما آيهء 89 در مورد منافقانى نازل شده است كه اصرار داشتند در دار الكفر باقى بمانند تا عليه مسلمانان توطئه كنند .
به علاوه ، خداوند در زمانى به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دستور داد كه از منافقان چشم بپوشد كه اسلام ضعيف و ياورانش اندك بود ؛ امّا پس از آنكه اسلام نيرومند شد و يارانش افزايش يافت ، خدا به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دستور داد كه آنان را بكشد ؛ چنانكه وى را در مكه به شكيبايى و در مدينه به جهاد دستور داده بود .
پس از آنكه خداوند به اذيت و آزار منافقانى كه به شدت با اسلام دشمنى مىكردند ، دستور داد ، دو گروه از آنان را استثنا كرد :
إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ ؛
مگر كسانىكه به قومى كه ميان شما و ايشان پيمانى است مىپيوندند .
اين سخن بدان اشاره دارد كه اگر كسى از اين منافقان به قومى پناهنده شود كه ميان آنها و مسلمانان پيمان آتشبس و متاركه جنگ منعقد شده است ، كشته و اسير نمىشود ؛ زيرا وى در حال صلح با مسلمانان است و بهسان كسى مىباشد كه به آنان پناه برده