راستگوست ولى خبر او دروغ است و چنين كارى ، بسيار اتفاق مىافتد .
دوم ، كسى كه عمدا دروغ نمىگويد و احتمال خطا نيز در وى نمىرود ، به قسمى كه سخن او در هيچ حالتى ، خلاف واقع نيست و مراد از « صدّيقان » و نيز از
« أُولِي الْأَمْرِ »
در آيهء 59 همين سوره ، گونهء دوم است . ما در تفسير آيهء مزبور ، تحت عنوان : « اولوا الامر چه كسانى هستند » ، بر اثبات اين موضوع كه اهل بيت عليهم السّلام ، معصوم مىباشند و احتمال خطا و اشتباه در آنان نيست ، از كتاب و سنّت دليل آورديم .
بنابراين ، مراد از صدّيقان در آيهء 69 و از
« أُولِي الْأَمْرِ »
در آيهء 59 ، اهل بيت عليهم السّلام است .
همچنين شيخ محمد عبده گفته است : « مراد از شهدا ، اهل عدل و انصاف هستند كه حق را با گواهى دادن به حقّانيت اهل آن ، تأييد مىكنند و نيز بر باطل بودن اهل باطل گواهى مىدهند » .
[ به نظر نگارنده ] اين تفسير ، تأويل ظاهر لفظ ، بدون دليل است ؛ زيرا مفهوم « شهدا » اين است كه آنان ، كسانى هستند كه در راه خدا و حقّ ، كشته شدهاند . آرى ، در حديث است كه مركّب قلم علما همانند خون شهداست و نيز كسى كه در دفاع از مال خود كشته شود و يا شهادت در راه حق را آرزو كند و بميرد ، شهيد از دنيا رفته است ؛ يعنى ثواب شهيد را دارد . روشن است كه شهيد چيزى است و كسى كه منزلت شهيد را دارد چيزى ديگر .
امّا صالحان كسانى هستند كه اعمال و عقايد آنان ، شايسته باشد . امام على عليه السّلام فرمود : « با ايمان مىتوان به كارهاى شايسته دست يافت و با كارهاى شايسته به ايمان » .
ترديدى نيست كه شناخت حلال و حرام خدا از روى اجتهاد يا تقليد ، شرط اصلى صلاح به شمار مىرود ؛ زيرا جهل ، اعتقاد و عمل را فاسد مىكند .
ذلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ .
آرى ، جلب رضايت خدا و همراهى با پيامبران ، صدّيقان ، شهيدان و صالحان ، حقيقتا سعادت و نعمت هميشگى است ، نه اين كالاى از بين رفتنى .