عذاب و هلاكت قرار دادند . همچنين آنها به خدا نيز ستم كردند ؛ زيرا از حدود او تجاوز كرده و از اوامر او سرپيچى نمودند و نيز به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ستم كردند ؛ چراكه داورى او را رد كردند و داورى طاغوت را پذيرفتند و بر خلاف آنچه در درونشان مىگذشت ، ظاهر خود را به او مىنمودند .
باوجوداين ، خدا در توبه را براى آنان باز گذاشت . آنها جز اينكه به توبه پناه برند و طلب آمرزش كنند ، چارهاى ندارند . اگر توبه كردند ، خدا آنها را مشمول رحمت خود قرار مىدهد و اگر خوددارى كردند ، غير از خدا ، دوست و ياورى نخواهند داشت .
اين سؤال پيش مىآيد : اين سخن خدا :
« اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ »
با اصل اسلامى كه انديشهء وجود واسطهها ميان خدا و مردم را مردود مىشمارد ، در تضاد است ؟
پاسخ : درست است كه ميان خدا و بندگانش واسطهاى وجود ندارد ؛ لكن اين مطلب ، تنها در امورى است كه به حقوق خدا و تجاوز به آن مربوط مىشود ؛ امّا اگر به حقوق مردم تجاوز شود ، كار در دست خودشان است و بايد از خود آنان درخواست گذشت كرد ، نه از ديگران . بنابراين ، از آنجا كه منافقان ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را اذيّت و در حقّ او تجاوز كرده بودند ، بايد نزد او اظهار ندامت و از خود او درخواست گذشت مىكردند و به هركس كه خلاف آنچه در دل دارى بگويى ، در حقّ او ستم كردهاى ، حتى اگر بدانى فلان شخص گمان دارد كه صفتى نيكو در تو وجود دارد ، درحالىكه تو آن صفت را ندارى و او براساس همان صفت با تو رفتار كرد و تو را امين قرار داد و تو نيز خود را به تجاهل زدى و چشمپوشى كردى و به وى نگفتى كه من چنين صفتى را ندارم يا لااقلّ از او فرار نكردى [ تا وى با تو براساس چنين صفتى رفتار نكند ] ، در اين صورت نيز در حقّ آن شخص ، ستم كردهاى .
حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ؛
زيرا تمام احكامى را كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله بيان مىكند از وى نيست ، بلكه از خداست و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله زبان و بيان اوست .