واژگان
زعم : اين واژه ، در اصل لغت به معناى سخن است ؛ خواه حقّ باشد ، خواه باطل ، امّا بيشتر در گمان و اعتقاد باطل و يا مشكوك به كار رفته است . اين واژه در قرآن ، تنها به معناى دروغ و باطل به كار رفته است . به معناى باطل در اين سخن خداوند متعال :
« هذا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ »
« 1 » و به معناى دروغ همانند اين سخن خدا :
« زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا » .
« 2 »
طاغوت : مصدر و متضمّن معناى مبالغه است و مراد از آن در اينجا باطلگراست .
صدود : اعراض كردن .
اعراب
« فَكَيْفَ »
در محل رفع و خبر براى مبتداى محذوف است و تقدير « كيف صنيعهم اذا اصابتهم مصيبة » مىباشد . جمله
« يُرِيدُونَ »
حال است و همانند آن است جمله
« وَ قَدْ أُمِرُوا »
و جمله
« يَحْلِفُونَ » .
امّا جمله
« إِنْ أَرَدْنا إِلَّا إِحْساناً »
جواب قسم است
« فِي أَنْفُسِهِمْ »
متعلّق به « بليغ » و به معناى « قل لهم قولا يؤثّر فى نفوسهم » مىباشد .
تفسير
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ .
« أَ لَمْ تَرَ »
به صيغه استفهام ، خطاب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است . مراد از اين خطاب ، اظهار شگفتى از وضعيت منافقان است كه كفر را پنهان و اسلام و ايمان به كتابهاى آسمانى را آشكار مىكنند . شگفتى از آن روست كه
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 136 .
( 2 ) . تغابن ( 64 ) آيهء 7 .