[ همسرانتان ] را به محبّت خود مكلّف نسازيد ؛ زيرا اين كار از قدرت آنها خارج است » .
وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها .
آيهء سابق نشوز زوجه را بيان كرد و اين آيه ، نشوز زن و شوهر و خوددارى هر دوى آنها را از رعايت حقوق زناشويى بيان مىكند . مقصود از جملهء
« وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما »
آن است كه از استمرار اختلافى كه در حال حاضر ميان آنها ايجاد شده است بترسيد . خطاب
« خِفْتُمْ »
و نيز خطاب
« فَابْعَثُوا »
ويژهء حاكمان شرع است ؛ زيرا آنها در اين كار از ديگران مناسبتر و شايستهترند . امر به تعيين كردن دو داور ، براى استحباب است نه وجوب ، و مقصود از اين امر ، اصلاح ذات البين ، حفظ خانواده و جلوگيرى از تلف شدن كودكان و خردسالان است .
داور ، لازم است كه اهل اصلاح باشد ؛ زيرا كسى كه چيزى را ندارد نمىتواند آن را به ديگران بدهد و جايز است كه اين داور از غير خويشاوندان باشد ؛ چراكه خويشاوندى نه شرط داورى است و نه شرط وكالت . امّا اينكه واژهء اهل در آيه ذكر شده ، براى بيان افضليت است و نه براى الزام ؛ زيرا خويشاوندان ، حالات زن و يا شوهر را بهتر مىشناسند و دلسوزتر از ديگر افراد هستند و رازها را بهتر نگاه مىدارند . وظيفهء داوران اين است كه براى آشتى تلاش كنند . اگر موفّق نشدند ، بايد واقعيت حال و نيز آنچه را به نفع طرفين مىدانند به حاكم شرع گزارش كنند . داوران حق طلاق ندارند ، جز به اجازهء شوهر و حق بخشيدن مال از جانب زوجه ندارند ، جز به اجازهء وى .
إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما .
مفسّران در اينكه ضمير
« يُرِيدا »
و
« بَيْنِهِما »
به چه كسى برمىگردد اختلاف نظر دارند : برخى گفتهاند : ضمير
« يُرِيدا »
به حكمين و ضمير
« بَيْنِهِما »
به زوجين برمىگردد و معناى آيه اين مىشود : اگر آن دو داور ، اصلاح ميان زن و شوهر را بخواهند ، خداوند ميان آنها اصلاح برقرار مىكند . اين نظريه از