مذموم است ، خواه در اينباره فكرى نكند ، بلكه آرزو كند كه او نيز همانند ديگرى از نعمت و روزى برخوردار باشد كه به چنين آرزويى غبطه گفته مىشود .
لكن ظاهر آيه بهطور مطلق مراد نيست ؛ زيرا غبطه هيچگونه اشكال و ضررى ندارد ؛ امّا حسد در صورتى كه شخص حسود به فردى كه به او حسد مىورزد ظلم كند و يا حسد او مستلزم اعتراض بر خدا و حكمت او باشد ، حرام است .
رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « اگر حسد ورزيدى ستم نكن » ؛ بدين معنا كه اگر در خودت اين تمايل را احساس كردى كه نعمت از ديگرى زايل شود ، اين احساس را كنترل و سركوب كن و با آن به مبارزه برخيز تا اثر لفظى و عملى آن در خارج پديدار نگردد و اگر چنين كردى ، در پيشگاه خدا مسئول نخواهى بود و اگر به دنبال احساسات به دسيسه و افترا عليه صاحب نعمت پرداختى ، گناهكار و متجاوز خواهى بود .
نهى در آيه ، تنها به حالت اخير [ احساس حسد و پديدار شدن اثر آن در خارج ] حمل مىشود ؛ زيرا سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه فرمود : « اگر حسد ورزيدى ستم مكن » آيه را بيان و تفسير مىكند . بر اين اساس ، وقتى براى انسان جايز باشد كه چيزى را براى خود آرزو كند كه ديگرى آن را دارد ، البتّه بدون اينكه بر آن شخص ستم كند ، در اين صورت به طريق اولى برايش جايز خواهد بود كه نعمت و خير را ، بدون آنكه توجّه به ديگران داشته باشد ، از خدا بخواهد . خداوند در مدح چنين آرزو و درخواستى مىگويد :
« وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ ؛
« 1 » برخى از مردم مىگويند : اى پروردگار ما ! ما را ، هم در دنيا خيرى بخش و هم در آخرت و ما را از عذاب آتش نگهدار » .
لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ .
در تفسير مجمع البيان آمده است : « هيئتى از سوى زنان ، نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمدند و گفتند : اى پيامبر خدا ! مگر خدا هم پروردگار مردان و هم پروردگار زنان نيست ؟ و آيا تو به سوى همهء آنها
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 201 .