وحدتنظر دارند كه مراد از « جهالت » در اينجا ، سفاهت است ؛ زيرا معناى آيه جز بر همين اساس درست نمىشود .
اعتدنا : از « عتاد » به معناى « تجهيز » است .
اعراب
« إِنَّمَا التَّوْبَةُ »
در اصل ، « انما قبول التوبة » است ؛ زيرا توبه بر انسان و قبول آن ، از خداست . در اينجا مضاف حذف شده و مضاف اليه جانشين آن گرديده است .
« التَّوْبَةُ »
و مابعد آن ، خبر است .
« بِجَهالَةٍ »
در موضع حال و به معناى « جاهلين » و
« وَ لَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ »
در محل جرّ و عطف بر
« لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ »
است .
تفسير
إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ .
« السُّوءَ » ؛
يعنى عمل زشت . « جهالة » به معناى سفاهت است ؛ يعنى انسان هدايت را رها كرده و گمراهى را در پيش گرفته است [ و اين خود نوعى سفاهت است ] . مراد از توبهء نزديك ، آن است كه شخص گناهكار پيش از فرارسيدن مرگ توبه كند ؛ چراكه مرگ بىترديد مىآيد و هرچيزى كه آمدنى باشد ، نزديك است . مضاف جملهء
« إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ » -
چنانكه پيشتر در بحث اعراب گفتيم - حذف شده است ؛ يعنى قبول توبه از آن خداوند مىباشد . گزيدهء سخن اين است : كسى كه گناه كند سپس پشيمان شده ، توبه كند ، خداوند توبهء او را مىپذيرد و از وى مىگذرد تا آنجا كه گويى گناهى مرتكب نشده است و حتى خدا به وى پاداش نيك نيز مىدهد .
در اينجا ممكن است بپرسيد : ظاهر آيه دلالت بر اين دارد كه قبول توبهء پشيمانشدگان بر خدا واجب است ، با اينكه مىدانيم خدا هرچه را بخواهد بر