4 . عمل نيك انجام دهد و ايمان نياورد ؛ بهسان كافرى كه گرسنهاى را اطعام مىكند و برهنهاى را مىپوشاند ، يا راهى يا يتيمخانهاى و يا درمانگاهى فقط براى انجام دادن كار نيك و خدمت به بشر مىسازد . برخى گفتهاند : اين عمل كافر با عدم آن ، يكسان است ؛ چراكه خدا مىگويد :
« إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ ؛
« 1 » خدا تنها از پرهيزگاران قبول مىكند » . و شخص كافر از جملهء پرهيزگاران نيست ؛ زيرا گناهى بزرگتر از كفر وجود ندارد .
پاسخ مىدهيم : اوّلا ، معناى سخن خداى تعالى : « خدا تنها از پرهيزگاران قبول مىكند » . اين نيست كه اگر انسان در موردى خدا را معصيت كرد ، وقتى در موردى ديگر او را اطاعت كند ، از وى پذيرفته نشود و گرنه بايد خداوند تنها از معصوم بپذيرد و اين ، با عدالت و حكمت او تضاد دارد . مراد از آيه آن است كه خدا عملى را مىپذيرد كه از هرگونه شايبهء دنيوى به دور باشد . كسى كه براى غير خدا كارى را انجام دهد و هدفش خير نباشد ، پاداش او به عهدهء كسى است كه عمل را براى او انجام داده است .
اما اگر كسى عمل خيرى را به قصد خير و خدمت به انسانيت انجام دهد ، در حقيقت براى خدا انجام داده است ؛ خواه آن را قصد كند و يا نكند و كسى كه براى خدا كار كند ، پاداش او با خدا خواهد بود .
همچنين مراد از اين سخن كه گفته شد : « ليس بعد الكفر ذنب » آن است كه كفر از همهء گناهان كبيره بزرگتر است و گناه هرقدر بزرگ باشد ، باز هم برپايهء كفر نمىرسد .
اين سخن ، چيزى است و پاداش كسى كه كار نيك مىكند ، چيزى ديگر .
ثانيا ، خداوند عادل است و عدالت او اقتضا مىكند كه نيكوكار و بدكار نزد او يكسان نباشند ، بلكه بدكار و نيكوكار ، هريك بايد جزاى خويش را ببيند . البته لازم نيست كه پاداش انسان نيكوكارى كه ايمان ندارد در آخرت باشد ، بلكه ممكن است در همين دنيا باشد و خدا مشكلات و سختىها را از او دور كند . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود :
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 27 .