« كارهاى نيك انسان را از افتادن به دام مشكلات و بدىها محفوظ مىدارد » . همچنين پاداش آخرت ، تنها به بهشت منحصر نمىشود . بلكه گاه به تخفيف عذاب است و گاه ، نه ثواب است و نه عذاب ؛ چنانكه اهل اعراف اينگونهاند .
خلاصهء سخن آنكه انسان جزاى عملش را مىبيند ؛ اگر خير باشد ، جزاى عمل او خير و اگر شر باشد ، شر خواهد بود . شخص كافر به سبب كفر خويش مستحقّ مجازات است ؛ امّا اگر كار خيرى را به قصد خير انجام داده باشد ، مستحق پاداش خواهد بود ؛ زيرا هر عملى حساب خود را دارد . بارى ، ما حقيقت پاداشى را كه خدا به نيكوكار غير مؤمن مىدهد و نيز زمان و مكان آن را نمىدانيم ؛ آيا در دنيا است و يا در آخرت ؟ اين امر را به علم و حكمت خدا واگذار مىكنيم . و محدود كردن آن به چيزى معين ، مشاركت در علم خداوند است ؛ پس كسى كه مؤمن است از خدا بترسد .
بدين مناسبت ، سخن سيّد كاظم ، نويسندهء عروة الوثقى را بيان مىكنيم . وى در ملحقات عروة ، باب « وقف » ، در مسئله شرط بودن قصد قربت ، عينا چنين گفته است :
« مىتوان به ترتّب ثواب بر كارهاى نيك قائل شد ، هرچند ، كنندهء كار ، قصد قربت نداشته باشد ؛ زيرا چنين شخصى از نظر عقلا شايستهء ستايش است ، اگرچه در كار خود قصد تقرّب به خدا را نكرده است . بنابراين ، بعيد نيست كه خدا دربارهء او تفضّل كند » .
اين عالم بزرگوار به روشنى مىگويد : ممكن است خداوند كسى را در برابر كردار نيك ، پاداش دهد ؛ اگرچه او قصد قربت نكند . بنابراين ، اگر كسى كه كار نيك انجام مىدهد ، قصد خير و خدمت به انسانيت را داشته باشد ، سزاوارتر است كه خدا او را پاداش دهد . پيشتر بارها گفتيم كه از نظر عقل ، هيچ مانعى ندارد خدا با لطف خويش ، بر گنهكار منّت نهد و او را پاداش دهد . آنچه عقل روا نمىدارد اين است كه خدا كسى را كه استحقاق مجازات ندارد ، كيفر كند .
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحة 347
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٣٤٧