كند و آن را براى خود ، خويشاوندان خود و بندگان نيازمند خداوند و عايلهء خود خرج كند ، اين ثروت براى او خيرات و حسنات خواهد بود . هرزمان كه به ثروتش افزوده شود به فرمانبردارى او از خدا و نيز حسناتش افزوده مىشود . و اگر در اموال خود ، بد تصرّف كند و آن را در راه معصيت خرج نمايد ، به صورت گناه به سويش بازمىگردد و هراندازه كه ثروت او فزونتر شود ، گناه و فسادش افزايش مىيابد .
عمر انسان نيز چنين است . اگر كارهاى خوب انجام دهد ، با عمر به سعادت مىرسد و اگر كارهاى زشت انجام دهد ، بدبخت خواهد شد و اين ، هم سنّت الهى است و هم سنّت اجتماعى . تمامى سنّتهاى معمولى ، خواه طبيعى باشند و خواه اجتماعى در واقع سنّت خدا در ميان خلق به شمار مىرود .
خداى سبحان طبق همان سنّتى كه با ساير مردم رفتار مىكند ، با كافران برخورد مىكند . كسى را كه بخواهد مهلت بدهد ، با طولانى كردن عمر ، به او مهلت مىدهد ، تا وى براى خود ، نيكى يا بدى را برگزيند . امّا كافر با اين مهلت دادن مغرور مىشود و آزادانه به ستم مىپردازد . ازاينرو ، نتيجهء مهلت دادن به كافر شقاوت و عذاب اوست .
بر خلاف انسان مؤمن كه هرگاه خدا اجل او را به تأخير اندازد ، كارهاى نيك او افزايش مىيابد ، حتى اگر كسى در باقى عمر خويش كار نيك انجام دهد ، به سبب گناهان قبلىاش مجازات نمىشود ؛ چنانكه در حديث شريف آمده است . با اين بيان ، روشن مىشود كه لام در سخن خداى تعالى :
« لِيَزْدادُوا »
براى نتيجه است و نه براى تعليل .
كافر و كار نيك
سؤال : برخى از كفّار ، عمل نيك را به سبب خود اين عمل انجام مىدهند و هراندازه كه عمرشان زياد شود ، آنان از طريق دانش و تلاشهاى بىشايبهء خود بيشتر به بشر خدمت مىكنند و سود مىرسانند و اين با ظاهر آيهء
« إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً »
تضادّ دارد .