پشيمانى آنان از نافرمانى .
لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى ما فاتَكُمْ ؛
نه به سبب منفعت و غنيمتى كه از دست شما رفته ، دلگير شويد
وَ لا ما أَصابَكُمْ ؛
و نه به سبب زخمها و شكستى كه بر شما وارد شده است . مراد آن است كه خدا تلخى كشته شدن و شكست را به شما چشانيد تا پس از آن به مشكلات و رنجها عادت و بر پيروى از خدا و رسول او صبر كنيد ، حال ، نتيجه هرچه باشد . همچنين به سبب از دست رفتن غنايم و نيز ضررهايى كه به شما مىرسد ، غمگين نشويد . پيشتر گفته شد كه تيراندازان به طمع به دست آوردن غنايم ، مواضع خود را رها كردند و در نتيجه ، مسلمانان شكست خوردند . ازاينرو ، خداوند به آنان توجّه مىدهد كه بايد از اين شكست بهره بگيرند و از آن درسى سودمند بياموزند و پس از آن ، هيچگاه فرمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را مخالفت نكنند .
وَ اللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ .
معناى آيه روشن است و هدف ، تشويق به فرمانبرى و جلوگيرى از نافرمانى است .
ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً .
كسانىكه در روز احد با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بودند ، به دو گروه تقسيم مىشوند : اوّل ، كسانىكه به حقيقت مؤمن بودند و به پيروزى اسلام و اينكه خداوند بهزودى آن را بر تمام اديان غلبه خواهد داد ، يقين داشتند ؛ چراكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين نكته را به آنان خبر داده بود . البته شكست در يك و يا دو واقعه ، موجب ريشهكن شدن اسلام و پيروانش نمىگردد . كسانىكه چنين پندارى داشتند ، مخاطب اين سخن خداوند متعال هستند : « آنگاه پس از آن اندوه ، خدا به شما ايمنى ارزانى داشت » . خواب در هنگام اندوه ، نعمت بزرگى است ، چون از مصيبتها مىكاهد .
يَغْشى طائِفَةً مِنْكُمْ .
اين ، همان گروهى است كه ما دربارهء آن سخن گفتيم ؛ گروهى كه ايمانشان از روى بصيرت بود .
طايفهء دوم ، كسانىكه در روز احد فرار كردند و آنها همان منافقان بودند . خداوند آنان را چنين توصيف كرده است :