تفسير
وَ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَ اكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ؛
يعنى مسلمانان از اسلام بازگردند .
اين آيه به توطئه و نيرنگ گروهى از سران اهل كتاب ، اشاره دارد . خلاصهء اين نيرنگ آن بود كه آنها قرار گذاشتند تا در ابتداى روز به اسلام تظاهر كنند و در پايان روز از آن بازگردند تا شايد بدين وسيله در دل مسلمانانى كه اعتقاد ضعيفى دارند ، شك و ترديد به وجود آورند كه اگر دروغگويى محمّد صلّى اللّه عليه و آله برايشان ثابت نمىشد ، پس از ايمان آوردن ، دوباره كافر نمىشدند .
ممكن است اين سؤال مطرح شود : آيا اهل كتاب اين نيرنگ را به كار بستند يا خداوند پيامبرش را از نيرنگ آنها آگاه ساخت و آنان را پيش از آنكه نيرنگ خود را به مرحلهء اجرا بگذارند ، رسوا ساخت ؟
پاسخ : آنچه آيه بر آن دلالت دارد آن است كه آنها [ چنين چيزى را ] گفتند . امّا اينكه آيا آنان در مرحلهء سخن توقّف كردند يا از آن گذشته و به مرحلهء اجرا نيز رسيدند آيه در اينباره ساكت است . ما نيز در آنچه خدا سكوت كرده ، سكوت مىكنيم . بنابراين ، دليلى ندارد كه آنچه را در بسيارى از تفاسير آمده است ، بيان كنيم . در تفاسير چنين آوردهاند : اين گروه از اهل كتاب با پيامبر نماز صبح را به جاى آوردند ، آنگاه در آخر روز بازگشتند و نماز خودشان را خواندند تا مردم ببينند كه باطل بودن دين [ اسلام ] بر آنان آشكار شده است . البتّه اگر نقل اين مطالب درست باشد ، در آن صورت مىتوان دربارهء آنها سخن گفت .
وَ لا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ .
چهبسا از اين آيه ، برداشت نامناسبى صورت مىگيرد و چنين استشهاد مىشود كه اين آيه از سخنان خداست و نه از سخنان يهود .
حتّى شنيدم افراد زيادى هستند كه « و لا تأمنوا » قرائت مىكنند و معتقدند كه خداوند