أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ .
واژهء « نفقة » هرچيزى را كه اين نام بر آن صدق كند دربرمىگيرد ، خواه اين نفقه واجب باشد و خواه مستحب ، زياد باشد يا كم ، در طاعت باشد يا در معصيت ، انفاق مخفى باشد يا آشكار .
« نذر » در لغت به معناى وعده دادن و در شرع متعهّد كردن انسان است خودش را به انجام و يا ترك چيزى براى خدا . صيغهء نذر اين است كه نذركننده بگويد : عليّ للّه و يا نذرت للّه . تنها قصد ، بدون صيغه و نيز خواندن صيغه بدون گفتن اللّه و يا يكى از نامهاى نيكوى او كافى نيست ، مثلا اگر كسى بگويد : برعهدهء من نذر است كه اگر چنان شود ، من چنان كارى را انجام دهم . با گفتن اين جمله نذر منعقد نمىشود ، زيرا نام خدا برده نشده است . همچنين اگر مورد نذر ، حرام و يا مكروه باشد ، نذر منعقد نمىشود . در زمان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله شخصى نذر كرد كه هميشه ايستاده باشد و ننشيند ، زير سايهاى استراحت نكند و سخن نگويد و روزه بگيرد . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : به وى بگوييد كه سخن بگويد ، در سايه استراحت كند و بنشيند و روزهاش را تمام كند .
ضمير
« يَعْلَمُهُ »
به
« ما »
در
« ما أَنْفَقْتُمْ »
برمىگردد و معنايش آن است كه نفقه به هر انگيزهاى كه باشد ، خدا آن را مىداند و اگر انگيزهء نيكو باشد ، پاداش نيكو و اگر انگيزهء بد باشد ، پاداش بد مىدهد .
وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ .
مراد تمام ستمگران است ، بدون استثنا . از جملهء اين ستمگران كسانى هستند كه به هيچ روى انفاق نمىكنند ، يا رياكارانه ، يا از مال كمارزش خود انفاق مىكنند ، يا انفاق خود را با منّت و آزار همراه مىنمايند و يا نابهجا انفاق مىكنند . و از جملهء آنان نيز كسانى مىباشند كه پيمان را مىشكنند و به نذر وفا نمىكنند . تمام اين گروهها و امثال آنها نه ياورى دارند و نه شفاعتكنندهاى تا عذاب خدا را از آنان دفع كند .
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ .
يعنى در صورتى كه هدف خدا باشد ، آشكارا صدقه دادن اشكالى ندارد . از امام صادق عليه السّلام سؤال شد . مردى كار خير انجام مىدهد و