حَبَّةٍ »
« كاف » زايده و « مثل » خبر است .
« الَّذِينَ »
دوم مبتدا و جملهء
« لَهُمْ أَجْرُهُمْ »
خبر آن .
تفسير
كسىكه آيات قرآن را جستجو و در معناى آنها بينديشد ، متوجه مىشود كه آيات قرآنى به سه اصل اهمّيت مىدهد : نشر دعوت اسلامى ، جهاد و بخشش مال در راه خدا ؛ چراكه اين سه اصل ، در گسترش اسلام و پشتيبانى آن ، نقش مهمّى دارند . از اين رو ، قرآن با شيوههاى گوناگون تشويق و تهديد مردم را به رعايت اين اصول فرامىخواند . آيات زيادى مسلمانان را به جهاد و بذل مال تشويق مىكند . بسيارى از اين آيات در آينده خواهد آمد و هماكنون بيش از ده آيه در مورد بذل و بخشش در برابر ما قرار دارند . برخى از آنها وعدهء هفتصد برابر و يا بيشتر از آن را به انفاقكننده مىدهد . برخى انفاقكننده را از منّت نهادن و آزار كردن نهى مىكند . برخى به او دستور مىدهد كه بخشش بايد صرفا براى خدا صورت بگيرد . برخى مىگويند :
بخشش بايد از مال حلال باشد ، نه از مال حرام و . . . . « 1 »
مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ .
مفسّران مىپرسند : چگونه خداوند به دانهاى مثل زده است كه چنين محصولى بدهد ، با اينكه مىدانيم چنين دانهاى وجود خارجى ندارد ؟ برخى از مفسّران در پاسخ گفتهاند : اين مثال ، كنايه از كثرت است نه بيان واقعيت . برخى ديگر گفتهاند :
مثال مزبور صرفا يك فرضيه است و هدف آن اين است كه شخص خردمند وقتى بداند كه بذرش هفتصد برابر محصول مىدهد ، به كاشتن آن اقدام مىكند و بازنمىايستد .
هامش
( 1 ) . برخى از مفسّران جديد گفتهاند : اين آيات درواقع بنيان « نظام اقتصادى » را پىريزى مىكند ولى به نظر ما در حقيقت اين آيات ربطى به اين مسئله ندارد ، زيرا شالودهء نظام اقتصادى قبل از هرچيز بر فراهمسازى ابزار توليد و تعيين متخصّصان آن پىريزى مىشود ، درحالىكه اين آيات اشارهاى به مسائل فوق ندارد و فقط ثروتمندان را به بخشش اموالشان در راه خدا تشويق مىكند .