دليل حرام بودن سه مورد اوّل ، صرفا بهداشتى است كه پزشكان و كارشناسان آن را مىدانند ؛ امّا دليل حرمت حيوانى كه در هنگام ذبح آن ، نام خدا برده نشود ، صرفا دينى است و هدف از اين تحريم آن است كه توحيد محفوظ بماند و مردم از شرك پاك گردند .
سؤال : ظاهر آيه دلالت دارد كه از خوردنىها تنها همين چهارتا حرامند ؛ زيرا واژهء « إنّما » افادهء حصر مىكند و هر حصرى دو مفهوم را دربر دارد : اوّل ، اثبات آنچه خطاب متضمّن آن است و آن در اينجا تحريم اشياى چهارگانه است . دوم ، نفى يعنى عدم تحريم ماسواى اشياى چهارگانهء مزبور . اين ، در حالى است كه مىدانيم خوردنىهاى ديگرى نيز وجود دارند كه حرامند ؛ نظير : گوشت سگ ، حيوانات درنده ، حشرات ، برخى از انواع ماهى و اجزاى حرام حيواناتى كه به صورت شرعى ذبح مىشوند . تفصيل اين موضوع در كتابهاى فقه وجود دارد ؛ از جملهء اين كتابها ، جزء چهارم كتاب ما ، فقه الامام جعفر الصادق عليه السّلام است .
پاسخ : بله ، ظاهر آيه همينطور است ؛ ولى پس از وجود اجماع و ثبوت سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به اين ظاهر عمل نمىشود . البته ، تنها اين آيه نيست كه ظاهر آن به سبب اجماع رها مىشود [ بلكه آيات ديگرى نيز از اين قبيل وجود دارند ] .
خوب است اشاره كنيم كه ذكر نام خدا در هنگام ذبح واجب است . بنابراين ، اگر كسى عمدا نام خدا را نبرد ، ذبيحه حرام مىشود ، خواه اين ترك نام خدا به سبب ندانستن وجوب اين عمل باشد و خواه آن را بداند و ترك كند . شايان ذكر است كه اگر ذبحكننده نام خدا را فراموش كند ، ذبيحه حرام نمىشود . براى بردن نام خدا كافى است كه ذبحكننده بگويد : اللّه أكبر ، يا الحمد للّه ، يابسم اللّه يا لا إله إلّا اللّه و يا مانند آن .
حكم كسىكه ناچار است
فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ .
ناچار ، كسى است كه مىترسد اگر