مىورزند . ازاينرو ، آنها را به چهارپايان و كسىكه آنانرا به سوى حق فرامىخواند به شبان تشبيه كرده است ؛ براى نمونه ، همانگونه كه چهارپايان چيزى از سخن شبان را نمىفهمند و تنها صدايى را مىشنوند كه پس از تمرين و عادت ، در هنگام شنيدن آن جلو يا عقب مىروند ، همچنين كافران حقّى را كه دعوتكننده ، آنها را به سوى آن فرامىخواند ، درك نمىكنند . كافران در اين جهت ، كاملا همانند كرانند ، هرچند مىشنوند و مانند لالانند ، هرچند سخن مىگويند و مانند كورانند ، هرچند مىبينند .
در قرآن آيات زيادى وجود دارند كه ميان كسىكه مطلقا چيزى را نمىشنود و كسىكه حق را مىشنود و بدان عمل نمىكند ، تفاوتى نمىگذارند ؛ از جملهء آنها همين آيه است :
لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءً وَ نِداءً .
و از جملهء آنها ، اين آيه است :
« إِنَّما يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ »
« 1 » و آيهء
« وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ قالُوا سَمِعْنا وَ هُمْ لا يَسْمَعُونَ » .
« 2 »
سؤال : ظاهر آيه نشان مىدهد كه خداوند كافران را به شبان چهارپايان تشبيه كرده است ، نه به چهارپايان ، زيرا گفته است :
وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ .
روشن است آنكه صدا مىزند شبان است و آنكه نمىشنود چهارپايان .
بنابراين ، كافران همانند شبانان هستند كه چهارپايان را آواز مىكنند ، نه همانند چهارپايان ، آنگونه كه شما در تفسير آيه گفتيد ؟
پاسخ : چيزى از كلام خدا حذف شده كه قرينهء حال بر آن دلالت دارد و در تقدير اين گونه است : « إنّ مثل من يدعو الذين كفروا إلى الحق كمثل الذى ينعق بما لا يسمع ؛ يعنى مثل كسىكه كافران را به حق فرامىخواند همچون كسى است كه در گوش حيوانى كه نمىشنود فرياد مىكند » .
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 36 .
( 2 ) . انفال ( 8 ) آيهء 21 .