درجهء سوم از صبر ، صبر در معصيت است كه انسان در جهاد با نفس و جنود ابليس خوددارى و صبر كند ، و به واسطه پافشارى و مصابرت ، بر آنها غلبه كند ، و از براى اين درجه ، مقامات و حقايق و رقايق بسيار است ، و در هر درجه صبر در اين مقام مشكلتر و دقيقتر از صبر در طاعات است ؛ بلكه اگر كسى از اين ورطه گذشت ، صبر در طاعات براى او سهل و آسان شود . پس مهمتر از هر چيز از براى سالك الى اللَّه ، صبر در معصيت است .
و همانطور كه صبر در مجاهده با قوّه شهوت و غضب و شيطنت ، كه منشأ معاصى صوريهاند ، از اشقّ امور است بر انسان ، و از طاعات صوريه قيام بر آن بسيار مشكلتر است ، همينطور قيام در مقابل شيطان بزرگ و نفس ، كه مبدأ معاصى قلبيه و باطنيه هستند ، و صبر در مجاهدهء با آنان از مشكلترين مجاهدات است ؛ زيرا كه در اين مجاهده بايد طرح الكونَين و رفض النشأتَين شود ، و بايد سالك قدم بر فرق خود گذارد و بت بزرگ خودى و انانيت را از كعبه دل به دست ولايتمآبى فروريزد و بشكند تا به حقايق اخلاص قدم نهد و به سراير خلوص باريابد ، و اين جز با دستگيرى خدايى و توفيق يزدانى صورت نبندد .
و براى صبر در معصيت ، نهصد درجه است كه ميان هر درجه تا درجه ديگر ، فاصله مانند تُخُوم أرض تا منتهاى عرش است ، و درجات اين مقام از صبر ، از درجه سابق ، هم در عدد درجات افزون است و هم در سعهء درجات ؛ زيرا كه فاصله تا منتهاى عرش است .
و از براى صبر در معصيت ، حقايق و سرايرى است كه در تحت ميزان درجات و سعهء جسمانى درنيايد ، و آن چون خودش ، از مقامات روحانى و معارف يزدانى بايد باشد .
شرح حديث جنود عقل و جهل ( موسوعة الإمام الخميني 49 ) ( فارسى ) — صفحة 434
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٣٤