فصل هفتم در ذكر فضائل حلم از طريق منقول
اما فضائل حلم به حسب عقل ، معلوم و ثابت است و آثار شريفه مترتّبه بر آن بر كسى كه صاحب عقل سليم است پوشيده نيست ، و كفايت كند در فضل آن ، آنكه خداى تعالى در قرآن شريف ، خود را به حلم معرفى فرموده ؛ در سوره بنىاسرائيل ، آيه 44 فرمايد :
إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً
« 1 » ، و در سوره احزاب ، آيه 51 فرمايد :
وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَلِيماً
« 2 » ، و اين ، دليل بر آن است كه حلم از اوصاف كماليهاى است كه از كمالات مطلقه است ، و موجود بِما أنّه موجودٌ به آن متّصف شود ؛ زيرا كه در فلسفه ، مقرّر است كه اوصاف حق آن است كه از كمالات مطلقه باشد و از صفات موجود بما أنَّه موجودٌ باشد ، و در اتصاف وجود به آن ، تخصّص استعداد رياضى و طبيعى در كار نباشد « 3 » .
و تمام اوصاف كماليه از جنود رحمان است ؛ زيرا كه جنود حق و رحمان ظلّ او است ، و ظلّ شىء مباينت عزلى با او ندارد ، و تباين وصفى - كه تفاوت به كمال و نقص است - دارد ، كه در قرآن شريف از اين معنى دقيق عرفانى و حقيقت ثابت برهانى ، به آيه و نشانه تعبير شده است .
و نيز خداى تعالى حضرت ابراهيم « خليل الرحمن » را - كه از اعاظم كُمَّل دارِ
هامش
( 1 ) - « او بهدرستى بُردبار و آمرزنده است » .
( 2 ) - « و خداست كه دانا و بُردبار است » .
( 3 ) - الحكمة المتعالية ، ج 6 ، ص 133 .