حديث قدسى است : « يابْنَ آدَمَ خَلَقْتُ الأشْياءَ لِأَجْلِكَ وَخَلَقْتُكَ لِأَجْلي » « 1 » ، و در قرآن شريف و احاديث شريفه به اين معنا اشارت بسيار است « 2 » . از اين جهت ، در جعل الهى تكوينى ، او را مفطور به اين دو فطرت فرموده كه با يكى ، از ماسوى منقطع ، و به ديگرى به جمال جميل و اصل گردد ، و تمام فطريات كه در انسان است ، راجع به اين دو فطرت و از شعب آنهاست ، و نظام احكام شريعت مطهّرهء الهيه مطلقاً بر طبق همين نقشهء فطرت است .
پس زهد كه عبارت از تنفر از نقص است و اعراض از غير حق ، به فطرت مخمورهء مفطوره راجع است و از احكام فرعيهء فطرت اللَّه است . چنانچه رغبت به غير حق - هر چه باشد - به واسطهء احتجاب فطرت است ؛ زيرا كه فطرت پس از احتجاب به حُجب طبيعت مثلًا ، محبوب خود را اشتباهاً در شعبهاى از شعبههاى طبيعت گمان كند و علاقهء محبّت خود را به آن پيوند نمايد و دلبستگى به آن پيدا كند ؛ پس ، از جمال جميل بازماند و از لقاء اللَّه محروم و محجوب شود .
پس زهد حقيقى ، از بزرگترين جنود عقل و رحمان است كه انسان به واسطهء آن ، پرواز به عالم قدس و طهارت كند و رخت از عالم به كلّى بربندد و كمال انقطاع الى اللَّه براى او حاصل شود . چنانچه رغبت به دنيا و زخارف آن و توجه و محبّت به زينتهاى آن ، بزرگترين جند ابليس و جهل است و از دقيقترين دامهاى نفس است كه به واسطهء آن ، انسان به دام بلا مبتلا و از راه هدايت و رشد
هامش
( 1 ) - « اى فرزند آدم ؛ همه چيز را براى تو خلق كردم ، و تو را براى خودم آفريدم » . ( الجواهرالسنيّة ، ص 361 ، علم اليقين ، ج 1 ، ص 381 )
( 2 ) - ر . ك : صفحه 80 .