درجهء سوم ، زهد اخصِّ خواص است ، و آن عبارت است از اعراض [ از ] لذّات روحانى و ترك مشتهيات عقلانى براى رسيدن به مشاهده جمال جميل الهى و وصول به حقايق معارف ربّانى ، و اين ، اوّل مقامات اولياء و محبّين است و از مراتب عاليه زهد است ، پس زهد حقيقى صاحب اين مقام را به حسب اوّل مرتبه ، حاصل شود ، و زهدِ حقيقى عبارت است از ترك غير خدا براى خدا .
و پس از اين مقام ، اوّل مراتب فنا براى سالك دست دهد كه آن عبارت است از فناى از لذّات و عدم التفات به آن ، و پس از اين ، مقامات ديگر اولياء است كه مقام را گنجايش ذكر آن نيست ، و ما در اين مقام اكتفا مىكنيم به ذكر همين سه درجه كه از امّهات درجات است .
فصل سوم در بيان منزلت زهد نسبت به مقام سلوك انسانيت و كمال روحانيت
گويا ما در فصلى از فصول سابقه ، بيان كرديم « 1 » كه تمام دعوتهاى حقّهء الهيه و شرايع كاملهء ربانيه - چه در كشف حقايق توحيد و سراير تفريد و تجريد ، و چه در بسط فضائل و محاسن اخلاقيه ، و چه در تشريع احكام الهيه - بيرون از دو مقصد - كه يكى مقصود بالذات و بالاستقلال است و ديگرى مقصود بالعرض و بالتبعيه است - نيست .
آنچه مقصد ذاتى و غايت بعثت و دعوت انبياء - عليهم السلام - و مجاهدت و مكاشفت كُمَّل و اولياء - عليهم السلام - است ، آن است كه انسان طبيعى
هامش
( 1 ) - ر . ك : صفحه 81 .