فصل دوم در درجات و مراتب زهد است
بايد دانست كه از براى زهد ، همچون ساير صفات نفسانيه و مقامات انسانيه مراتب و درجاتى است بىشمار كه به حسب جزئيّات ، تحت احصاء و حصر نيايد ، و ما بهطور كلى اشاره [ اى ] به بعض مراتب آن به قدر مناسب با اين اوراق مىكنيم :
درجهء اوّل ، زهد عامه است ، و آن عبارت است از اعراض از دنيا براى رسيدن به نعيم آخرت ، و اين درجه ، در حقيقت كسبى است كه از روى ايمان به بعض منازل آخرت پيدا شده است ، و صاحب اين مقام در اسارت شهوت است ، لكن به حكم عقل شهوات زايلهء حقيره را ترك مىكند براى رسيدن به لذّات باقيه شريفه . پس اين ترك شهوت براى شهوت است .
و از اين درجه محسوب است اعراض از دنيا براى خوف از عقاب عالم آخرت ، گرچه در اطلاق زهد بر اين ترك و اعراض از روى خوف مسامحه است .
هر چند در روايت منقول از عيون اخبار الرضا « 1 » وارد است كه از حضرت صادق - سلام اللَّه عليه - سؤال شد از زاهد در دنيا ، فرمود : « كسى است كه ترك مىكند
هامش
( 1 ) - عيون اخبار الرضا عليه السلام يكى از منابع حديثى اماميه بوده ، و از تأليفات شيخ المحدِّثينمحمّد بن على بن بابويه قمّى مشهور به شيخ صدوق ( متوفّاى سال 381 ق ) است . وى اين اثر ارزشمند را در احوال و احاديث امام على بن موسى الرضا عليهما السلام در 139 باب تحرير و تنظيم كرده ، و آنرا به وزير دانشمند صاحب بن عبَّاد ديلمى اهداء نموده است . ( الذريعة ، ج 15 ، ص 375 )