گرچه ممكن است مقصود ايشان از اينكه گويد : اتصاف ذات مقدّس به وجه اعلى و اشرف است ، اشاره به همان باشد كه ما ذكر كرديم ، و قول ديگرشان كه گويند : « وكان باعتبار المظاهر . . . » ، اشاره به وجه ديگرى باشد ، به سبيل مماشات با قوم .
بنابراين ، خوب بود عبارت : « أو كان » عوض « وكان » باشد ، والامر سهل .
فصل دوم در بيان تأثير رأفت
] بدانكه رحمت و رأفت و عطوفت و امثال آن ، كه از جلوههاى اسماء جماليه الهيه است ، خداى - تبارك و تعالى - به حيوان مطلقاً و به انسان بالخصوص ، مرحمت فرموده براى حفظ انواع حيوانيه و حفظ نوع و نظام عائله انسانى ، و اين جلوه [ اى ] از رحمت رحمانيه است كه نظام عالم وجود ، مطلقاً بر پايه آن نهاده شده .
و اگر اين رحمت و عطوفت در حيوان و انسان نبود ، رشتهء حيات فردى و اجتماعى گسيخته مىشد ، و با اين رحمت و عطوفت ، حيوان حفظ و حضانت اولاد خود ، و انسان حراست از عائله خود ، و سلطان عادل حفظ مملكت خود مىكند . اگر اين رحمت و شفقت و رأفت نبود ، هيچ مادرى تحمّل مشقّتها و زحمتهاى فوقالعاده اولاد خود را نمىكرد . و اين جذبهء رحمت و رأفت الهى