موجودات را تفصيلًا مىبيند ، جز حق تعالى موجودى را متصرّف نمىبيند ، و لهذا ، حق تعالى امر فرموده رسول خدا را به اين مرتبه و فرموده :
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ
و مرتبه محبوبيت براى متوكّلين ثابت فرموده .
و اما احاديث از طريق اهل بيت عصمت و طهارت :
از آن جمله روايت فرموده شيخ بزرگوار ، ثقة الاسلام كلينى - رحمه اللَّه - به اسناد خود از حضرت صادق - سلام اللَّه عليه - قال : « إنَّ الْغِنى وَالْعِزَّ يَجُولانِ فَإذا ظَفَرا بِمَوْضِعِ التَّوَكُّلِ أوْطَنا » « 1 » .
آرى ، غنا و بىنيازى و عزّت نفس و كمال آن ، به اعتماد و توكّل به حق است ؛ كسى كه روى نياز به درگاه غنى مطلق آورد و دلبستگى به ذات مقدّس حق تعالى پيدا كرد و چشم طمع از مخلوق فقير نيازمند پوشيد ، بىنيازى و غناى از مخلوق در قلب او جايگزين شود و عزّت و بزرگوارى در دل او وطن كند .
چنانچه تمام فقر و ذلّت و عجز و منّت ، از حرص و طمع و اميدوارى به مخلوق ضعيف است ؛ خداى تعالى فرمايد :
وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ
« 2 » .
خداى تعالى بس است براى كسى كه توكّل به او كند .
متوكّل را منقطع از مخلوق فرموده و اين غايت عزّت و عظمت نفس و غناى از ديگران است .
هامش
( 1 ) - « بىنيازى و عزّت ، جولان مىكنند و مىگردند ، پس در آن هنگام كه به موضع وجايگاه توكّل دست يابند ، در آنجا توطّن مىكنند و قرار مىگيرند » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 64 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب التفويض إلى اللَّه و التوكل عليه » ، حديث 3 )
( 2 ) - الطلاق ( 65 ) : 3 .