فصل ششم در مدح توكّل و ذمّ حرص از طريق نقل
خداى تعالى در سورهء انفال فرمايد در وصف مؤمنين :
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
* - إلى أن قال -
أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا
« 1 » .
خداى تعالى به طريق حصر [ فرموده ] : مؤمنان آنهايى هستند كه داراى اين چند صفت باشند و غير اينها مؤمن نيستند .
از آن جمله آن است كه بر پروردگار خود اعتماد و توكّل كنند و كارهاى خود را واگذار به او كنند و دلبستگى به ذات مقدّس او پيدا كنند . پس آنان كه دل خود را به ديگرى دهند و نقطه اعتمادشان به موجود ديگر جز ذات مقدّس حق باشد و در امور خود چشم اميد به كسى ديگر داشته باشند و گشايش كار خود را از غير حق طلب كنند ، آنها از حقيقت ايمان تهى و از نور ايمان خالى هستند . و اين آيه شريفه و آيات شريفه ديگر كه بر اين مضمون هستند « 2 » ، شاهد بر آن است كه پيش از اين مذكور داشتيم كه انسان تا به مرتبه ايمان نرسد ، به مقام توكّل نائل نگردد « 3 » .
هامش
( 1 ) - « همانا ايمان آورندگان كسانى هستند كه چون نام خدا برده شود ، خوف بر دلهاى ايشان چيره گردد . و چون آيات خدا بر آنها خوانده شود ، ايمانشان افزون گردد . و بر پروردگار خود توكّل مىكنند . . . ( تا آنجا كه فرموده ) : اينان ايمان آورندگان حقيقى هستند » . ( الأنفال ( 8 ) : 2 و 4 )
( 2 ) - ر . ك : المجادلة ( 58 ) : 10 ؛ آل عمران ( 3 ) : 122 و 160 ؛ التوبة ( 9 ) : 51 .
( 3 ) - ر . ك : صفحه 207 .