پس همان عشق و رضايتى كه به ذات مقدس حق پيدا كند ، به همهء نظام وجود - از آن جهت كه لازمهء كمال مطلق است - پيدا كند ؛ پس ، از تمام انوار وجوديه ، به مقدار نورانيت وجوديه و كمال ذاتى آن راضى و خشنود شود ؛ چنانچه از لسان صاحب اين مقام گفته شده است :
به جهان خُرَّم از آنم كه جهان خُرَّم از اوست * عاشقم بر همه عالم كه همه عالم از اوست « 1 »
و لازمه اين عشق ذاتى و رضايت فطرى ، سخط و نارضايتى از جنبه سوائيه - كه جهات نقص و ظلمت و عدم است - مىباشد .
پس چنين بنده ، آنچه از حق تعالى بيند و آنچه از ذات مقدّسش نسبت به او صادر شود ، به نظر خشنودى و رضايت به او نظر كند و از حق تعالى و افعال او راضى و خشنود مىباشد و از غير او و آنچه به او متعلق است متنفّر و ساخط باشد .
و اما صاحب فطرت محجوبه ، چون كمال را در امور ديگر تشخيص داده ، رضايت و خشنودى و فرح و دلبستگى او به آن امور است و به اندازه احتجاب از حق ، از حق تعالى و افعال او ساخط و غير راضى است ، و چون محبوبش ، دنيا و آمال نفسانيه داثره است ، اگر خللى به آنها وارد شود ، به حسب جبلّت و فطرت ، از آن كس كه اين خلل را وارد كرده سخطناك و به او بدبين شود ، گرچه به زبان نياورد .
و شيخ بزرگوار ما ، جناب عارف باللَّه ، شيخ محمدعلى شاهآبادى « 2 » - أدام
هامش
( 1 ) - كلّيات سعدى ، ص 95 ، غزليات عرفانى ، غزل 10 .
( 2 ) - ميرزا محمّد على بن محمّد جواد اصفهانى شاه آبادى ( متولّد در 1292 و متوفّاى در 1369 ق ) فقيه اصولى ، فيلسوف و عارف برجستهء قرن 14 هجرى ، تحصيلات خود را در حوزههاى اصفهان و تهران و نجف به پايان برده ، و مهمّترين اساتيد وى عبارت بودهاند از : برادرش شيخ احمد و ميرزا محمّد هاشم چهار سوقى در اصفهان ، ميرزا هاشم اشكورى و ميرزا حسن آشتيانى در تهران ، آخوند ملّا كاظم خراسانى ، شريعت اصفهانى و ميرزا محمّد تقى شيرازى در نجف اشرف . وى ابتدا در سامرّا و سپس در قم و تهران به تدريس پرداخت ، و امام خمينى در بين سالهاى 1347 تا 1354 هجرى قمرى در قم به درسهاى عرفان و اخلاق ايشان حاضر شده و كسب فيض مىفرمودند . مرحوم شاه آبادى پس از مراجعت از قم ، در تهران توطّن گزيده و به ارشاد نفوس پرداخت ، و در همانجا روى تابناك بر خاك نهاده به سراى باقى شتافت ، و در جوار حضرت عبدالعظيم حسنى عليه السلام مدفون شد . بعضى از آثار معروف وى عبارتند از : رشحات البحار ، شذرات المعارف . ( ر . ك : ريحانة الأدب ، ج 3 ، ص 167 )