نفسانيه ، بهكلّى زايل نشد ، در اهوال و عذابهاى روز قيامت و مواقف پنجاهگانه « 1 » آن واقع شود و در تحت فشارها و عذابهاى بيشترى واقع گردد تا بلكه امر ، به عذاب سخت جهنم منتهى نشود ، و اگر در اين مواقف هولناك نيز نور فطرت غلبه نكرد ، كار منتهى به جهنم شود ؛ چنانچه گفتهاند : « آخِرُ الدَّواءِ الْكَيّ » « 2 » ؛ آخرين معالجه داغ كردن است .
پس در عذابهاى گوناگون جهنم او را در طبقات آن محبوس كنند تا غلّ و غشّ از باطن نفس و فطرت پاك شود و طلاى خالص فطرة اللَّه - كه لايق دار كرامت حق است - پيدا شود و از اجناس غريبه خالص گردد ؛
وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ
« 3 » ، و كيفيت اين نَزْع ، در اشخاص ، مختلف است حسب اختلاف كمال و نقص ملكات .
هامش
( 1 ) - ر . ك : بحار الأنوار ، ج 7 ، ص 126 ، حديث 3 و 5 .
( 2 ) - نهج البلاغة ، ص 243 ، خطبه 168 .
( 3 ) - هركينهاى را از دلهاى ايشان بر كنديم ، بر تختهها روبروى هم قرار گرفتهاند » . ( الحجر ( 15 ) : 47 )