آنان كه عمل نكنند و جزاء و نتيجه خواهند ، مغرورانند .
و آنان كه عمل كنند و به عمل خود اعتماد كنند ، از معجبانند كه از خود ، ناسى و از حق ، غافلند .
و آنان كه عمل كنند و خود و عمل خود را ناچيز شمارند و به حق و سعهء رحمت او اعتماد دارند ، اصحاب رجاء هستند .
علامت اينها آن است كه در دنيا نيز به غير حق اعتماد و توكّل نكنند و چشمشان از ديگر موجودات بسته و به جمال جميل باز است و از عمل به وظيفه و قيام به خدمت خوددارى نكنند ، بلكه معرفت آنها ، آنان را به عمل وادارد و از مخالفت بازدارد .
و در احاديث شريفه ، اشاره به آنچه مذكور شد فرموده ؛ چنانچه در كافى شريف سند به حضرت صادق [ عليه السلام ] رساند كه راوى گويد :
« گفتم به آن بزرگوار كه يك دسته از مردم معصيت خدا مىكنند و مىگويند :
ما اميدواريم ؛ و همينطور هستند تا بميرند .
فرمود : اين جماعت مردمى هستند دستخوش امانى و آرزوى بىجا ؛ اينان دروغ مىگويند ؛ اينها راجى نيستند . كسى كه اميد چيزى را داشته باشد آن را طلب كند و كسى كه از چيزى بترسد فرار كند از آن » « 1 » .
و روايت ديگرى است به همين مضمون ، الّا آنكه در آنجا فرمايد :
هامش
( 1 ) - متن روايت كافى اين است : عَنْ أبي عَبْدِاللَّهِ عليه السلام ، قالَ : قُلْتُ لَهُ : قَوْمٌ يَعْمَلُونَ بِالْمَعاصي وَيَقُولُونَ نَرْجُو ، فَلا يَزالُونَ كَذلِكَ حَتّى يَأْتِيَهُمُ الْمَوْتُ . فَقالَ : « هؤُلاءِ قَوْمٌ يَتَرَجَّحُونَ فِي الأَمانِيِ ، كَذَبُوا ، لَيْسُوا بِراجِينَ ، إنَّ مَنْ رَجا شَيْئاً طَلَبَهُ ، وَمَنْ خَافَ مِنْ شَيْءٍ هَرَبَ مِنْهُ » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 68 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الخوف و الرَّجاء » ، حديث 5 )