ذكر فرموده است كه :
« أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ »
« 1 » و در آيهء ديگر مىفرمايد :
« أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا »
« 2 » . و مهيّا شدن ، شأن بهشت اعمال است . و مراد از اين درجات كه در حديث شريف مذكور است درجات جنّت اخلاق باشد به مناسبت آن كه اين درجات براى صبر است ، و صبر از اخلاق است ، و بهشت اخلاق سعهاش به قدر سعهء كمال انسانى است در مرتبهء متوسّطه ، و از براى آن حدّى به اين موازين نتوان درست كرد .
توجيه دوّم آن كه مراد از سماوات و ارض كه در قرآن شريف است ، اعمّ از سماوات و ارض جسمانى باشد ، تا سماوات ارواح و اراضى اشباح را شامل شود ، و مراد از درجات در روايت ، درجات بهشت جسمانى باشد .
فصل سوّم در بعض مراتب صبر ، كه مخصوص به اهل سلوك و كُمَّل اولياء است
« رُوي أنَّ شابّاً من المحبِّين سأل الشِّبْلي عن الصبر ؟ فقال : أيّ الصبر أشدّ ؟ فقال : الصبر للَّه . فقال : لا . فقال : الصبر باللَّه . فقال : لا . فقال : الصبر على اللَّه . فقال : لا . فقال : الصبر في اللَّه . فقال : لا . فقال : الصبر مع اللَّه . فقال : لا . فقال :
وَيْحَك فأيٌّ ؟ فقال : الصبر عن اللَّه . فشهق الشِّبْلي ، فَخرَّ مغشيّاً عليه » .
« 3 »
هامش
( 1 ) - [ بهشت ] براى پرهيزكاران آماده شده است . ( آل عمران / 133 ) .
( 2 ) - [ بهشت ] براى كسانى كه ايمان آوردهاند [ به خدا و پيامبرانش ] مهيَّا و آماده شده است . ( حديد / 21 ) .
( 3 ) - نقل شده كه جوانى از اهل محبّت از شبلى در بارهء صبر ، سؤال كرد و گفت : كدام صبر سختتر است ؟ آيا صبر براى خدا ؟ شبلي گفت : نه . گفت : صبر به خدا ؟ گفت : نه . گفت : صبر بر خدا ؟ گفت : نه . گفت : واى بر تو پس كدام صبر ؟ گفت : صبر از خدا . پس شبلي صيحهاى زد و بيهوش بر زمين افتاد .
( إحياءُ علوم الدّين ، ج 4 ، ص 80 ، فصل في بيان دواءِ الصبر و ما يستعان به عليه ؛ شرح منازل السائرين ، مولى عبد الرزّاق كاشانى ، ص 203 - 202 ، باب الصبر ) .