حضرت است طاهر و پاكيزه و صافى و داراى تمام و كمال است ، چنانچه در محل خود مقرر و مبرهن است « 1 » . و قذارت و كدورت و نقص و امثال آن بالعرض و از اختلاط امور غريبه و احتجاب فطرت است .
و اگر مراد از فهم ، صفاى باطن براى ادراك جمال جميل و روحانيّات باشد ، واضحتر است ؛ زيرا كه فطرت بالذات متوجه كمال مطلق و عاشق جمال كامل است ، و اگر احتجابات طبيعت نباشد ، به هيچ موجودى جز جمال مطلق ، بالذات و آنچه مربوط به ذات مقدّس است ، بالعرض متوجه نشود و چشم قلبش به روى احدى از كاينات بازنگردد و در مرآت صافى باطن روحش ، نقشه موجودى جز حق - جلّ و علا - و اسماء و صفات و آثار آن - بما أنَّها آثاره - نقش نبندد ، و اين معنى سلامت قلب است .
و شايد آيه شريفه
« سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ »
« 2 » نيز اشاره به اين معنى باشد ؛ زيرا كه اين سورهء شريفه اشاره به مقام نبوّت و ولايت است و سورهء اهل بيت است ، چنانچه در روايت است « 3 » . پس اين آيه ممكن است اشاره باشد به سلامت مطلقه كه از براى ولىّ مطلق است از اوّل ورود در ليله احتجابات خَلقيه كه از براى ولىّ مطلق ، ليلة القدر است ، تا طلوع فجر مطلق كه رجوع ولىّ كامل است به مقام
« قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى »
كه ترك حجب است .
و در تفسير قول خداى تعالى :
« إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ »
« 4 » ، از حضرت صادق - سلام اللَّه عليه - در كافى شريف نقل شده كه فرمود : قلب سليم
هامش
( 1 ) - الأسفار الأربعة ، ج 7 ، ص 106 ، فصل 9 از موقف 8 .
( 2 ) - آن شب تا طلوع بامداد ، همه سلام و درود است . ( قدر / 5 ) .
( 3 ) - تفسير نور الثقلين ، ج 5 ، ص 629 ، أحاديث 81 - 80 .
( 4 ) - مگر آن كسى كه با قلب سالم ، نزد خدا بيايد . ( شعراء / 89 ) .