موسى كليم - عَلى نَبِيِّنا وَ آلِهِ وَ عَلَيْهِ السَّلام - با مقام بزرگ نبوّت و معرفت ، پس از آن رياضات ، چون در مقام مقدّسين و اصحاب محبّت قدم نهاد و به ملاقات محبوب شتاب كرد ، نداى
« فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً »
« 1 » او را از محبت زن و فرزند ، منع كرد « 2 » كه هان ! اگر خيال ورود در وادى عشق و محبت - كه وادى مقدَّسين و مُخلَصين است - دارى ، با محبتِ ديگران نتوان در آن قدم نهاد با آن كه محبت موسوى چون محبّت امثال ما نخواهد بود ، و شايد از اين جهت تعبير شده است به « نعلين » كه در اسفل اعضا است و سهلُ الخلع است .
بالجمله ، با حبّ دنيا و نفس ، هوس معرفت اللَّه در سر پختن هوس خامى است ، و اگر در مقام تهذيب باطن و تصفيه قلب و تعديل اخلاق است نيز ، با محبت دنيا و نفس موفق به قطع مادّه يكى از موبقات و مهلكات نفسانيّه و متحلّى به يكى از حليههاى فضايل نفسانيه نخواهد شد . مبدأ تمام تهذيبات ، تعديل قواى ثلاثهء واهمه شيطانيّه و شهويّه بهيميّه و غضبيّه سَبُعيّه است ، و حرص به دنيا و محبّت به آن اين قوى را از حال اعتدال خارج كند . برافروخته شدن آتش شهوت و غضب در اثر حبّ نفس و دنيا است ، و در اثر آن قوه واهمه از اعتدال خارج شود و به تدبيرات شيطانيّه برخيزد .
و اگر درصدد تعمير آخرت و جنّت اعمال است ، از راه تقوى و اعمال صالحه نيز با حبّ دنيا ، موفق به هيچ يك از مراتب آن نشود . حبّ دنيا انسان را به محرّمات الهيّه وادار كند و از واجبات شرعيّه منصرف كند . ترك واجبات ماليّه
هامش
( 1 ) - [ اى موسى ] پاىپوشِ خويش را بيرون آور ، كه تو در وادى مقدَّسِ طُوى مىباشى . ( طه / 12 ) .
( 2 ) - اين تأويل براى خَلْع نَعْلَيْن ، مُتَّخذ است از آنچه كه طبرسي در كتاب الاحتجاج ، ج 2 ، ص 463 ، از امام عصر مهدى موعود ( عليه السلام ) نقل كرده است .