بهشت اهل طاعت است - يافت نشود . پس انسان به حسب فطرت ، مؤمن به نشئهء غيبيّه است .
و معلوم است كه عشق فعلى و عاشق فعلى معشوق فعلى لازم دارد ؛ چه كه متضايفين متكافئين در قوّه و فعل هستند . پس بايد معشوقهاى فطرت ، بالفعل باشد تا فطرت به آنها متوجه باشد .
و گمان نشود كه شايد انسان در خطا و غلط باشد ، و نفس متوجه به صورتهاى ذهنيه و خيالات موهومه باشد ، كه اصل ندارد . زيرا كه صورتهاى خياليّه ، خود ، معشوق نفس نتواند بود ؛ زيرا كه آن صورتها همه محدودند و نفسْ عاشقِ غير محدود است . و ديگر آن كه ، چون كه اين فطرت ، لازمهء وجود است ، در آن خطا و غلط راه ندارد ؛ چنانچه به برهان لمّى معلوم شده است در علوم عاليه « 1 » . و اين رواق گنجايش برهان ندارد ، تا اين قدر نيز از وظيفه و قرارداد خارج شد ، چنانچه از ساير فطرتها نيز صرف نظر نموديم .
و از آنچه مذكور شد معلوم شود كه كفر مورد تنفّر فطرت است و از فطريّات محجوبه است نه مخموره ، وَ الْحَمْدُ لِلّهِ أوَّلًا وَ آخِراً .
فصل پنجم [ راه تحصيل ايمان ]
اكنون كه معلوم شد ايمان غير از علم است ، و آنچه كه در ما از معارف و حقايق توحيد و اسماء و صفات است علم است و قلب ما را از آنها خبرى نيست ، و معلوم شد كه تا اين امور به قلب نرسد و قلب به آنها مؤمن نشود اثرش
هامش
( 1 ) - نگاه كنيد به : الأسفار الأربعة ، ج 7 ، ص 148 ، فصل 15 از موقف 8 .