ما عطا فرموده است . و آن چيزهايى كه عطا كرده ، در راه او بايد صرف بكنيم .
ذكر خدا موجب آرامش قلبها
اگر موفق شديم كه صرف كرديم آن چيزهايى كه خدا به ما داده در راه او ، ما پيروز هستيم . يك مسلمان و مؤمنى كه به آن وظيفهء شرعيهاى كه دارد ، به آن وظيفهء فطرى كه دارد ، اگر عمل بكند ، اين پيروز است ، و لو در جامعهء حيوانى انسانها هم مفروز « 1 » باشد و مطرود باشد . و آن صورت انسانى كه بر خلاف آن مسير انسانى رفتار مىكند ، هر چه هم كه پيش برود ، هى حيوانيتش زياد مىشود . سبعيتش زياد مىشود . انسان يك اعجوبهاى است كه از هر دو طرف غير متناهى است . از طرف سعادت غير متناهى و از طرف شقاوت غير متناهى . ما بايد ميزان فصل « 2 » ما بين انسان و حيوان را ، انسان و شيطان را به دست بياوريم ، تا بتوانيم بفهميم كى پيروز است و كى شكست خورده . اين ابرقدرتها كه ما اسمش را ابرقدرت مىگذاريم ، اينها تمام قدرتشان صرف حيوانيت مىشود . تمام قدرتشان را روى هم مىگذارند و صرف آمال حيوانى و شيطانى مىكنند و به آن هم درست نمىرسند . اگر بنا بود كه به آن چيزى كه مىخواهند ، برسند ، كه بايد وقوف كنند . اينكه مىبينيد كه اين قدرتها هِى جلو مىروند و هر چه داشته باشند ، باز يك قدم جلوتر مىروند ، و اگر تمام اين عالم را هم داشته باشند ، باز كافى براشان نيست ، اين براى اين است كه در آن طرف هم غير متناهى هست انسان . آن چيزى كه انسان را مطمئن مىكند ، آن خداست . آن ذكر خداست ؛
بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
. « 3 » آن موجودات الهى از باب اينكه پناهگاهشان خداى تبارك و تعالى است ، آنها اطمينان دارند . اين موجودهاى ديگرى كه طاغوتى هستند ، پناهى ندارند . اينها هر چه دستشان بيايد و هر چه ظلم بكنند و هر چه كشورگشايى كنند ، يك كشور ديگرى هم مىخواهند باز بگشايند ، و گمان نكنيد كه به اين سنخ افراد اگر همهء اين كرهء ارض را بدهند ، اين سير بشود . تمام اين سياره را اگر به
هامش
( 1 ) - جدا كرده شده ، تفكيك شده
( 2 ) - جدايى
( 3 ) - سورهء رعد ، آيهء 28 .