مطالعات و بررسيهاى استعمارگران در ايران
در همدان من بودم كه يكى از آشناهاى من ، كه سابقه داشت - اينكه مىگويم مال شايد حدود بيست سال يا بيشتر باشد - كه يك ورقهاى آورد شايد يك متر در يك متر ؛ نقشه بود ، نقشهء همدان و دهات و قُراء و قَصَبات همدان ، اين را كه باز كرد من ديدم نقطههايى با رنگ ديگر ، نقطهء زياد ، در اين هست . گفتم : اينها چيست ؟ گفت : اين نقشه از خارجيهاست ، اين نقطهها جاهايى است كه يك چيزى در اينجا پيدا مىشود ؛ يك زير زمين ، يك چيزى دارد اينجا . اينها همه جا را مطالعه كردند . يك راه اين بود كه يك قسم از مطالعاتشان مطالعات شناختن ذخاير شرق ، كه يكى از آن هم ايران بود . يك قسم از مطالعات هم ، كه باز در همان وقتها كه اين وسايل اتومبيل و اينها نبود ، با قافلهها حركت مىكردند و با شترها مىرفتند مطالعه در احوالات گروههاى مختلف عشاير ايران ، بختياريها ، عرض مىكنم بلوچها ، كُردها . يك دسته آنجاها مىرفتند و مطالعه مىكردند آنها چه جور آدمهايىاند ، و چه جور مىشود اينها را تحت استعمار برد ، و يك گروه ديگرى هم در شهرها مشغول مطالعه بودند كه اينها چه جور وضعى دارند .
توطئههاى غربيان براى تضعيف اسلام
و آن طورى كه من مىفهمم ، از روى هم رفتهء مطالعاتشان راجع به انسانها اين حاصل شده است كه اين جمعيت شرقى به اسلام اعتقاد دارد ، و آنكه مانع مىشود از اينكه آن چيزهاى زيرزمينى را به غارت ببرند اينها هستند كه به اسلام عقيده دارند . آن قشرهاى ديگرى كه به اسلام سرو كار ندارند از آنها هيچ باكى نداشتند . آنها يك مردم تهى هستند كه به آنها كارى نداشتند . آنكه از آن خوف داشتند تودههايى بود كه به اسلام عقيده داشتند . خوب ، اينهايى كه به اسلام عقيده داشتند از چه راه اين عقيده را پيدا كرده بودند ؟ از طريق روحانيت . اين اعتقاد را اينها تزريق كرده بودند و باز مطالعاتشان به اينجا رسيده بود كه اين ملّاها در دهات و قَصَبات و همه جا هستند و هر وقت بخواهند ، اين مردم را ممكن است كه به شورش وادارند . چه بكنند اين نشود ؟ دو نقشه مىخواستند