نمودن . دوم وارث است ، كه منتظر مردن تو است . و تو سومى آنهايى . پس اگر توانستى كه عاجزتر از آنها نباشى نباش . خداى تعالى فرمايد :
لَنْ تَنالُوا البِرَّ حَتّى تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ
. « 1 » و اين شتر محبوب بود پيش من در بين اموالم ، پس دوست داشتم كه براى خودم پيش بفرستم . « 2 »
در بيان يكى از اسرار صدقه
بايد دانست كه انسان با علاقهمندى و محبت به مال و منال و زخارف دنيويه بزرگ شده است و تربيت گرديده ، و اين علاقه در اعماق قلب او جايگزين گرديده . و منشأ بيشتر مفاسد اخلاقى و اعمالى ، بلكه مفاسد دينى ، همين علاقه است .
چنانچه در احاديث كثيره وارد است ، « 3 » و ما در شرح بعضى احاديث به آن اشاره كرديم . « 4 » پس ، اگر انسان به واسطهء صدقات و ايثار بر نفس اين علاقه را بتواند سلب كند يا كم كند ، البته قطع مادهء فساد و جرثومهء قبايح را كرده ، و طريق نيل به حصول معارف و انقطاع به عالم غيب و ملكوت و حصول ملكات فاضله و اخلاق كامله را براى خود مفتوح نموده . و اين يكى از نكات بزرگ انفاقات ماليهء واجبه و مستحبه است . و در مستحبات اين نكته كاملتر است ، چنانچه واضح است .
پس ، از مجموع اخبار و آثار اين باب معلوم شد كه صدقه جامع فضايل دنيويه و اخرويه است . از ساعت اوّل دادن آن با انسان همراه است و دفع بليات مىكند ، تا آخر امر در قيامت و ساير مراحل كه انسان را به بهشت و جوار حق برساند .
تتمه
بايد دانست كه صدقهء مندوبه در سرّ و خفا افضل است از صدقهء آشكارا و علانيه ، چنانچه در كافى شريف سند به حضرت صادق ، عليه السلام ، رساند كه به عمّار ساباطى فرمود : يا عمّار ، الصّدقة في السّرّ و اللّه أفضل من الصّدقة في العلانية ، و كذلك و اللّه العبادة في السّرّ أفضل منها في العلانية . « 5 » « اى عمّار ، صدقه در پنهانى ، به خدا قسم ، افضل است از صدقهء آشكارا . و همين طور عبادت در پنهانى افضل است از عبادت آشكارا . » و در احاديث كثيره وارد است كه « صدقهء پنهانى غضب پروردگار را خاموش
هامش
( 1 ) ( آل عمران - 92 )
( 2 ) مجمع البيان ، در تفسير آيهء 92 ، سورهء « آل عمران » .
( 3 ) اصول كافى ج 2 ، ص 315 - 320 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب حب الدنيا و الحرص عليها » ، احاديث 1 - 17 . و همچنين در ديگر ابواب .
( 4 ) ص 122 .
( 5 ) فروع كافى ، ج 4 ، ص 8 ، « كتاب الزكاة » ، « باب فضل صدقه السّر » ، حديث 2 .