ولينعمت دار تحقق است ، استغفار كنند و از مقام غفاريت ذات مقدس حق با لسان قال و لهجهء صريحهء ملكوتيه ، كه گوش باز ملكوتى بشنود ، استدعا كنند كه اين وليدهء كاملهء ملك و اين فخر مواليد طبيعت را به بحار غفران مستغرق فرمايد و ستر جميع نقايص او كند .
و تواند بود كه چون موجودات ديگر دانند كه وصول به فناى ذات مقدس و استغراق در بحر كمال براى آنها امكانپذير نيست جز به طفيل و تبع ذات مقدس انسان كامل عالم باللّه و عارف معارف الهيه و جامع علم و عمل - چنانچه اين نيز مقرر است در محالّ خود - از اين جهت كمال انسانى را ، كه به استغراق در بحر غفاريت حق حاصل شود ، از حق تعالى طلب كنند كه خود نيز به وسيلهء او به كمالات لايقهء خود برسند . و اللّه العالم .
فصل در بيان آنكه فضل عالم بر عابد مثل فضل ماه است در شب بدر كه شب سيزدهم و چهاردهم و پانزدهم است بر ساير ستارگان
بدان كه حقيقت علم و ايمان ، كه متقوّم به علم است ، نور است . و اين مطلب علاوه بر آنكه مطابق برهان و عرفان است ، مطابق نصوص و اخبار اهل عصمت و طهارت ، عليهم السلام ، نيز هست . زيرا كه حقيقت نور ، كه عبارت از ظاهر و مكشوف بالذات و مظهر و كاشف غير است ، براى حقيقت علم ثابت و بر آن صادق است . بلكه صدق آن بر حقيقت علم حقيقت است ، و بر انوار حسّيه به مجاز اشبه است ، زيرا كه نور حسّى ظهور ذاتى في الحقيقة ندارد ، و از تعينات آن حقيقت است و داراى ماهيت است ، و اما حقيقت علم عين وجود است بالذات ، و در مفهوم با آن مخالف است ، ولى در حاق حقيقت و متن اعيان با آن موافق و متحد است . و حقيقت وجود عين نور است و عين علم است :
اللَّه نوُرُ السَّمواتِ وَ الأرْضِ .
[ 1 ] پس علم عين نور است . و در آيات شريفه ايمان و علم را به نور تعبير فرمودند :
وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّه لَهُ نوراً فَما لَهُ مِنْ نورٍ
[ 2 ] . و در آيهء شريفهء « نور » به حسب تفسير اهل بيت عصمت ، عليهم السلام ، « نور » تفسير به علم شده است :
هامش
[ 1 ] « خدا نور آسمانها و زمين است . » ( نور - 35 ) .
[ 2 ] « و هر كه خدا نورى براى او قرار نداده ، پس وى را نورى نيست . » ( نور - 40 ) .