مىفرمودند ، آن است كه اگر محبت دنيا صورت قلب انسان گردد و انس به او شديد شود ، در وقت مردن كه براى او كشف شود كه حق تعالى او را از محبوبش جدا مىكند و ما بين او و مطلوباتش افتراق مىاندازد با سخطناكى و بغض به او از دنيا برود . و اين فرمايش كمر شكن بايد انسان را خيلى بيدار كند كه قلب خود را خيلى نگاه دارد . خدا نكند كه انسان به ولينعمت خود و مالك الملوك حقيقى سخطناك باشد كه صورت اين غضب و دشمنى را جز خداى تعالى كسى نمىداند .
و نيز شيخ بزرگوار ما ، دام ظله ، از پدر بزرگوار خود نقل كردند كه در اواخر عمر وحشتناك بود از براى محبتى كه به يكى از پسرهاى خود داشت . و پس از اشتغال چندى به رياضت از آن علاقه راحت شد و خشنود گرديد و به دار سرور انتقال پيدا كرد ، رضوان اللّه عليه .
فى الكافى بإسناده عن طلحة بن زيد ، عن أبي عبد اللّه ، عليه السّلام ، قال :
مثل الدّنيا كمثل ماء البحر ، كلّما شرب منه العطشان ازداد عطشا حتّى يقتله . « 1 » يعنى حضرت صادق ، عليه السلام ، فرمود : « مثل دنيا ، مثل آب درياست : هر چه تشنه از او بياشامد ، تشنگى را زيادتر كند تا بكشد او را . » محبت دنيا انسان را منتهى به هلاكت ابدى مىكند و مادهء تمام ابتلائات و سيّآت باطنى و ظاهرى است .
و از جناب رسول اكرم ، صلّى اللّه عليه و آله ، منقول است كه « درهم و دينار كسانى را كه قبل از شما بودند كشتند ، و كشندهء شما هم آنهاست . [ 1 ] » فرضا كه انسان مبتلاى به معاصى ديگر نگردد - گرچه بعيد بلكه محال عادى است - خود تعلق به دنيا و محبت به آن ، اسباب گرفتارى است ، بلكه ميزان در طول كشيدن عالم قبر و برزخ همين تعلقات است . هر چه آنها كمتر باشد ، برزخ و قبر انسان روشنتر و گشادهتر و مكث انسان در آن كمتر است ، و لهذا براى اولياء خدا بيشتر از سه روز - چنانچه در بعضى روايات است - عالم قبر نيست ، آن هم براى همان علاقهء طبيعى و تعلق جبلى است .
و از مفاسد حب دنيا و تعلق به آن اين است كه انسان را از مردن خائف كند . و اين خوف ، كه از محبت دنيا و علاقهء قلبى به آن پيدا شود ، بسيار مذموم است ، و غير از خوف از مرجع است كه از صفات مؤمنين است . و عمدهء سختى مردن همين فشار رفع تعلقات و خوف از خود مرگ است . جناب محقق بارع و مدقق بزرگ اسلام ، سيد عظيم الشأن داماد « 2 » ، كرّم اللّه وجهه ، در قبسات - كه يكى از كتب كم نظير است - در باب خود مىفرمايد : لا تخافنّك الموت ، فإنّ مرارته في خوفه . » « 3 »
هامش
[ 1 ] قال رسول اللّه ، صلى اللّه عليه و آله : انّ الدّينار و الدّرهم اهلكا من كان قبلكم و هما مهلكاكم . اصول كافى ج 2 ، ص 316 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب حب دنيا و الحرص عليها » ، حديث 6 .
( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 136 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب ذم الدنيا و الزهد فيها » ، حديث 24 .
( 2 ) حديث 4 ، پاورقى 29 .
( 3 ) قبسات ، ص 479 .