تا غافل شود و خيال كند مستحق اين نعمتهاست ؛ در صورتى كه خداوند ناگهانى او را عذاب مىكند كه اين عذاب براى او خيلى دردناك است .
امام على عليه السلام مىفرمايند :
« يابْنَ آدَمَ إذا رَأيتَ رَبَّكَ سُبحانَهُ يُتابِعُ عَليكَ نِعَمَهُ وأنتَ تَعْصِيْهِ فَاحْذَرْهُ ؛
اى فرزند آدم ، هرگاه ديدى كه گناه مىكنى و با اين حال خداى سبحان نعمتهايش را پياپى به تو ارزانى مىدارد ، از او برحذر باش » . « 1 »
بعضى تشبيه مىكنند به اينكه انسان هر چه از يك درخت بالاتر برود ، وقتى سقوط كند ، سقوطش دردناكتر خواهد بود ، و گاهى خداوند اين كار را با بعضى افراد به خاطر اعمالشان انجام مىدهد .
نكتهء دوم : دربارهء كفران و شكرگذارى نعمت است كه كفران نعمت باعث مىشود نعمت از دست انسان برود و سپاسگذارى و قدردانى از نعمت موجب افزايش نعمت مىشود .
شكر سه قسم است :
1 . شكر قلبى كه انسان در قلبش خود را مديون و قدردان خدا بداند و از خدا خشنود باشد و در مقابلش خاضع .
2 . شكر زبانى : كه زبان حمد و ثناى خدا را بگويد و نعمتهاى خداوند را اظهار كند .
3 . شكر جوارحى و عملى كه از مهمترين آنهاست كه اعضاى انسان در مسيرى قرار بگيرد كه خداوند براى آن آفريده است ، چشم ، زبان ، گوش و جوارح ديگر را در مسير تكامل به كار بگيرد .
هيچ كس توان شكر نعمتهاى خدا را ندارد ، چرا كه همين توفيق شكرگذارى هم از نعمتهاى خداست كه خود نيازمند شكر ديگرى است . به همين دليل برترين شكر آدمى اظهار عجز و ناتوانى از شكر خدا در برابر
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، حكمت 25