ماليّت هم داشته باشد ، به عنوان مثال يك استكان آب و يا يك عدد گندم اگر چه ملكيّت دارد ولى ماليّت ندارد و نمىتوان آن را مهر قرار داد .
8 - ادامهء مسئلهء 1 30 / 6 / 83
فرع چهارم : مستحب است بيش از مهر السنّة نباشد
مرحوم امام در اين فرع مىفرمايد :
نعم يستحب فى جانب الكثرة أن لا يزيد على مهر السنّة و هو خمس مائة درهم .
اگر چه زايد بر مهر السنّة را اجازه داديم ولى مستحب است بيش از مهر السنة نباشد . اصحاب در اينجا سه بحث دارند :
1 - تقليل مهر مستحب است .
2 - بيش از مهر السنّة نباشد .
3 - مقدار مهر السنّة .
اين بحثها بايد جداگانه بحث شود .
استحباب تقليل مهر :
بحث اوّل را مرحوم امام متعرض نشدهاند و آن را در بحث دوّم ادغام كردهاند ؛ اين بحث در كلمات اصحاب آمده و اجماعى است . مرحوم محقّق در شرايع و علّامه در قواعد مىفرمايند :
يستحب تقليل المهر . « 1 »
مرحوم شهيد ثانى در مسالك مىفرمايد :
لا خلاف فى استحباب تقليل المهر و أن لا يتجاوز مهر السنّة الذي تزوّج به النبى صلّى اللّه عليه و آله نسائه و زوّج به بناته . « 2 »
از قرار معلوم در قسمت اوّل اختلافى نيست .
ادلّه :
1 - اجماع :
همان گونه كه گفته شد مخالفى در مسأله وجود ندارد .
2 - دليل عقلى :
اگر مهر سنگين شود ، رغبت جوانان به ازدواج كم مىشود و اين امر باعث كثرت مفاسد است ، به همين جهت عقل مىگويد مهر كم ، هزينههاى ازدواج سبك و تشريفات محذوف ، تا جوانان به سهولت بتوانند ازدواج كنند و گناه كم شود .
3 - روايات :
روايات متعدّدى در باب پنج داريم كه سند بعضى از روايات ضعيف است ولى چون متعدّد و معمول بهاست ضعف سند جبران مىشود :
* عن محمّد بن مسلم ، عن أبى عبد اللّه عليه السّلام قال : من بركة المرأة خفّة مئونتها و تيسير ولادتها و من شومها شدّة مئونتها و تعسير ولادتها . « 3 »
در اينجا مهر مطرح نيست بلكه تعبير به « مئونة » است كه مفهوم عامّى دارد و يكى از مهمترين مؤونههاى زن مهر اوست ، خفّت مؤونه اختيارى است ولى تيسير ولادت اختيارى نيست .
اين روايت از يك نظر خوب است كه تمام هزينهها را شامل مىشود و از يك نظر هم تصريح به مهر نكرده است .
* . . . عن خالد بن نجيح ( سند ممكن است مشكل داشته باشد ) عن أبى عبد اللّه عليه السّلام قال : تذاكروا الشوم عند أبى فقال : الشوم فى ثلاث فى المرأة و الدابّة و الدار فامّا شوم المرأة فكثرة مهرها و عقم رحمها ( دوتاى ديگر را در اينجا ذكر نكردهاند كه مركب شوم ، مركب چموش است و دار شوم ، خانهاى است كه همسايهء بد داشته باشد ) . « 4 »
* و باسناده عن اسماعيل بن مسلم ، عن الصادق جعفر بن محمد عن أبيه عن آبائه عليهم السّلام قال : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : افضل نساء أمّتي أصبحهنّ وجها و أقلّهنّ مهرا . « 5 »
آيا منظور پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين است كه مسئلهء جمال و زيبايى از صفات مهم است يا نكتهء ديگرى است ؟
تصوّر ما اين است كه زنان با جمال مهر بيشترى دارند ، حال اگر زنى در عين اين كه با جمال است مهرش كم باشد ، اين مهم است ولى اگر زن بىجمال مهرش كم باشد خيلى مهم نيست .
* محمد بن على بن الحسين قال : روى أنّ من بركة المرأة قلّة مهرها و من شومها كثرة مهرها . « 6 »
كأنّ اين حديث هم برگرفته از احاديث سابق است كه صدوق تعبير « روى » دارد .
* الحسن الطبرسى فى مكارم الأخلاق نقلا من كتاب نوادر الحكمة عن على عليه السّلام ( مرسله است ) قال : لا تغالوا بمهور النساء فتكون عداوة . « 7 »
هامش
( 1 ) . شرايع ، ج 3 ، ص 547 .
( 2 ) . مسالك ، ج 8 ، ص 199 .
( 3 ) . ح 3 ، باب 5 از ابواب مهور .
( 4 ) . ح 1 ، باب 5 از ابواب مهور .
( 5 ) . ح 9 ، باب 5 از ابواب مهور .
( 6 ) . ح 8 ، باب 5 از ابواب مهور .
( 7 ) . ح 12 ، باب 5 از ابواب مهور .