طبيب اجازهء شوهر لازم است ؟ در اين گونه موارد اگر شوهر اجازه هم ندهد ، زن مىتواند از منزل خارج شود و ادلّهء استيذان از ضروريّات زندگى انصراف دارد .
2 - فعل واجبات
در مورد حجّ واجب ، اداى ديون و امانات ، صلهء رحم به مقدار واجب و به طور كلّى واجباتى كه مقدّمهء آن خروج از منزل است ، اذن شوهر لازم نيست .
صلهء رحم لفظى نيست كه حقيقت شرعيّه داشته باشد ، بلكه صله به معناى رابطه است يعنى با اقوام و بستگان رابطه داشته باشد كه با تفاوت مقامات و اشخاص و ارحام متفاوت است ، بعضى از ارحام است كه اگر با تلفن هم احوالپرسى شود صلهء رحم محسوب مىشود ، ولى بعضى از ارحام را بايد حضورى ديدار كرد ، پس مقامات مختلف است و فرقى بين صلهء رحم واجب و اداى ديون و يا حجّ واجب نيست .
حضور بر بالين پدر و مادر در لحظات پايانى عمر و يا تشييع جنازهء هر يك از آنها و يا حضور در مجالس ترحيم آنها هم از صلهء رحم و شركت در اينها لازم است . البتّه گاهى مفاسدى هست كه در اين صورت صلهء رحم مانع دارد . مثل اين كه فاميل آلوده است در اينجا پذيرفته مىشود كه زوجه را منع كند ولى در غير آن پذيرفته نمىشود .
همچنين اگر شركت در انتخابات يا راهپيمايى واجب بود در اينجا نيز نهى زوج تأثير ندارد و بايد زن در اين صحنهها براى اداى واجب حاضر شود و اجازه لازم نيست ، البتّه اگر اخلاقا اجازه بگيرد ، اشكالى ندارد .
همچنين تحصيل علم واجب مانند عقايد ، فروع فقهيّه ، مسائل اخلاقيّهء واجبه و . . . اگر در داخل منزل تحصيل اين علوم ممكن نشد در اين صورت نيز خروج از منزل لازم است ، و هكذا اگر دور ماندن از مجالس دينى باعث نسيان و فراموشى و بىاعتنايى به دين شود ، به خصوص در زمان ما كه اگر زنها از جمعه و جماعت منع شوند مانند بريده شدن از منبع فيض است و كم كم به فساد كشيده مىشوند .
3 - خروج از منزل براى دفع عسر و حرج
اگر زن يك سال در خانه بماند و از خانه خارج نشود روانى و بيمار مىشود و باعث عسر و حرج و خلاف
« عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ »
است ، پس خروج از منزل در حدّ نياز براى رفع عسر و حرج اشكالى ندارد .
4 - شرط خروج در ضمن عقد
اگر زن در موقع عقد شرط كرده كه تحصيلاتش را ادامه دهد يا در خارج منزل كار كند و شوهر هم پذيرفته است ، اين شرط خلاف شرع و مقتضاى عقد نيست و شرط جايز است و بايد به آن عمل شود .
سؤال : دخترانى هستند كه ازدواج كرده و ميان ازدواج و زفاف آنها فاصله است ، آيا در اين مدّت ، نفقه و تمكين و اجازهء زوج براى خروج از منزل لازم است ؟
جواب : اين عرف و عادت از قبيل شرط مبنى عليه العقد شده است و بر حسب عرف نفقه ندارد و تمكين هم لازم نيست و به همين جهت مسافرت همراه پدرش اشكال ندارد .
5 - نهى زوج از باب اضرار
اطلاقات از جايى كه نهى زوج از باب اضرار و اذيّت زوجه باشد انصراف دارد ، چون اطلاقات براى جايى است كه زوج از اين نهى يك خواستهء منطقى دارد نه اين كه بخواهد انتقام بگيرد و دليل آن آيهء 6 سورهء طلاق است كه در انتهاى بحث قبل به آن استدلال كرديم . ما تابع كبراى كلّى هستيم گاهى خروج داخل در اضرار است و گاهى عدم الخروج .
106 - حق سوّم ( إذن الزوج فى التّصرف ) 21 / 2 / 84
حق سوّم : اذن زوج در تصرّفات مالى زوجه
حق سوّم از حقوق زوج بر زوجه به تعبير امام اين بود كه :
بل ورد أن ليس لها أمر مع زوجها فى صدقة و لا هبة و لا نذر فى مالها إلّا بإذنه إلّا فى حج أو زكات أو برّ والديها أو صلة قرابتها .
آيا زنان در امور مالى خودشان استقلال دارند ؟ به عبارت ديگر آيا براى تصرّف در اموال خودشان نياز به اجازهء زوج دارند ؟
عبارت مرحوم امام در تحرير الوسيله نشان مىداد كه نمىخواهد فتوا دهد چون « بل ورد » فرمود . عبارت امام در تحرير مانند عبارت جواهر است ولى مرحوم صاحب جواهر فتوا داده و مىفرمايد :
بل ليس للمرأة أمر مع زوجها فى عتق و لا صدقة و لا تدبير و لا هبة ( فرق هبه با صدقه در اين است كه صدقه قابل برگشت نيست ، چون قصد قربت دارد ولى هبه در غير ذى رحم و هبهء معوّضه ، مادامىكه موجود باشد ، قابل بازگشت است ) و لا نذر