كار و تلاش روى مىآورد و از تنآسايى و تن پرورى دورى مىكند .
ه . گناه بزرگ تكدّى
در فرهنگ اسلامى تكدّى و دست درازكردن نزد ديگران - جز در موارد بسيار ضرورى - مورد مذمّت قرار گرفته است و از مؤمنانى كه با نياز شديد از روى عفاف ، از آبروى خود محافظت كرده ، و فقر خود را آشكار نمىسازند ، تجليل شده است :
« يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ » . « 1 »
على عليه السلام در مذمّت تقاضاى مادّى از ديگران فرمود : «
اتَّبِعوا قَول رسول اللَّه ، فانَّه قال : مَن فتح عَلى نَفْسه بابَ مسْألةٍ فتح اللّهُ عليه بابَ فقرٍ
؛ پيرو گفتهء رسول خدا باشيد كه فرمود : هر كس درى از تقاضاى مادّى را به روى خود باز كند ، خداوند درى از فقر و تنگدستى را به روى او مىگشايد » « 2 » حتّى در حديث ديگرى آمده است كه هفتاد در از فقر به روى او گشوده مىشود : «
فتح اللَّه عليه سبعين باباً من الفقر لا يَسُدُّ أدناها شيئ
» . « 3 »
در روايت ديگرى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است كه تقاضا از ديگران ، روزى انسان را بر باد مىدهد : «
ألسّؤال . . . يمحق الرّزق
» . « 4 »
احاديث در اين زمينه بسيار است كه با دو حديث ديگر اين بحث را پايان مىدهيم :
نخست اينكه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : «
إنّ اللَّه يحبّ الحيىّ المتعفّف و يبغض البذىّ السائل الْملحِف
؛ خداوند انسان با حيا و عفيف را دوست مىدارد و انسان بىحيا و سائل سمج را دشمن » . « 5 »
حديث ديگر از امام صادق عليه السلام است كه فرمود :
« رحم اللَّه عبداً عفّ وتعفّف وكفّ عن المسألة ، فانّه يعجّل الذلّ فى الدّنيا و الآخرة
؛ خدا رحمت كند بندهاى را كه عفيف و خويشتندار باشد و از نيازگويى به ديگران بپرهيزد ، زيرا اين كار به خوارى وى در دنيا و آخرت شتاب بيشترى مىدهد » . « 6 »
لازم به يادآورى است كه هر چند فقرا و نيازمندان تا آنجا كه ممكن است بايد از واگويى نيازهاى خود به ثروتمندان بپرهيزند ؛ ولى اين مسئله با تلاش ثروتمندان براى شناسايى نيازمندان واقعى جامعه و رفع نياز آنان منافات ندارد . مؤمنان ثروتمند بايد نيازمندان جامعه را شناسايى كنند و محترمانه نيازهاى آنها را مرتفع سازند .
و . نكوهش شديد رهبانيّت
رهبانيت از ريشهء « رَهْبه » در اصل به معناى ترسى است كه توأم با اضطراب و پرهيز باشد .
و « ترهّب » يعنى تعبّد و رهبانيّت به معناى شدّت تعبّد
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 273 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 93 ، ص 152 ، ح 14 . اين روايت از رسولخدا صلى الله عليه و آله به اين صورت نيز نقل شده است : « لايَفْتح الانسان على نفسه باب مسألة إلّافتح اللَّه عليه باب فقر » ( مسنداحمد ، ج 2 ، ص 418 ) .
( 3 ) . وسائلالشيعه ، ج 6 ، ص 306 ، ح 8 .
( 4 ) . غررالحكم ، ج 1 ، ص 361 ، ح 8183 .
( 5 ) . بحارالانوار ، ج 93 ، ص 149 ، ح 1 ؛ شبيه آن : مجمع الزوائد ، ج 8 ، ص 169 .
( 6 ) . همان ، ص 154 ، ح 19 .