اقتصادى در جامعه ، گروهى از دنياپرستان را به جمع اموال و تكاثر آن دعوت مىكند و بدين وسيله با راكد گذاشتن بخشى از ثروت باعث خروج آن از چرخهء توليد و اقتصاد مىشوند .
روشن است كه ثروت اندوز با كمترين احساس ناامنى اقتصادى محتاطانه عمل مىكند و تا به بازگشت سرمايه و سوددهى آن اطمينان حاصل نكند آن را در مسير چرخهء توليد قرار نمىدهد .
شيطان نيز در القاى خوف از فقر و ورشكستگى بيكار نمىنشيند و پيوسته اين خطر را در پيش روى آنان بزرگ جلوه مىدهد : « إِنَّمَا ذَلِكُمْ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ » . « 1 »
در سورهء بقره پس از تأكيد فراوان به انفاق مىفرمايد : « « الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ » ؛ شيطان ، شما را ( به هنگام انفاق ) وعدهء فقر و تهيدستى مىدهد » . « 2 »
در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله تعبير عجيبى در اين زمينه آمده است : «
ما يخرج رجل شيئاً من الصدقة حتّى يفكّ عنها لِحْيَىْ سبعين شيطان
؛ هيچ كس چيزى را به عنوان صدقه از مال خود خارج نمىكند مگر آنكه آن را از دو فكّ هفتاد شيطان رهايى بخشد » . « 3 » گويا شياطين با چنگ و دندان خود ، اموال را مىگيرند و به آسانى اجازه نمىدهند در راه خدا به نيازمندان انفاق شود و اين چنگ و دندان همان توهّم فقر وناامنىهاى اقتصادى است .
و . فراموشى روز واپسين
چيزى كه بسيارى از رذائل چون حرص ، طمع و آرزوهاى دراز ، از آن ناشى مىشود ، رذائلى كه هر يك در كشاندن انسان به مال اندوزى نقش بسزايى دارند .
اميرمؤمنان على عليه السلام مىفرمايد : «
من لهج قلبه بحبّ الدنيا إلتاط قلبُهُ منها بثلاث : همّ لايُغِبُّهُ و حرصٍ لايتركُهُ وأمَل لايُدرِكُهُ
؛ هر كس دلش به عشق دنيا شيفته شد قلب او با سه چيز گره خواهد خورد :
اندوهى كه او را رها نسازد ، حرصى كه او را ترك نكند ، و آرزويى كه هرگز به آن نرسد » . « 4 »
قرآن مجيد در وصف « وليد بن مغيره » ( آن ثروتمند مغرور مكه كه مشركان در مسائل مهم با او مشورت مىكردند ) مىفرمايد : « « وَجَعَلْتُ لَهُ مَالًا مَّمْدُوداً . . . ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أزيد » ؛ من براى او مال گسترده و فراوانى قرار دادم ( ولى او به جاى شكر و سپاس ) باز هم طمع دارد كه بر نعمتهايش بيفزايم » . « 5 »
اين حالت منحصر به « وليد » نيست ، بلكه همهء دنياپرستان بدين گونهاند ؛ اگر انسان دنياپرست هفت اقليم را زير نگين خود بگيرد باز در بند اقليمى ديگر است و هرگز عطش او فرو نمىنشيند .
در عبارتى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : «
حرام على كلّ قلب يُحبّ الدنيا أن يفارقه الطمع
؛ حرام است بر دنياپرستان كه طمع آنها را رها كند » . « 6 »
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيهء 175 .
( 2 ) . بقره ، آيهء 268 .
( 3 ) . صحيح ابن خزيمة ، ج 4 ، ص 105 .
( 4 ) . نهجالبلاغه ، حكمت 228 .
( 5 ) . مدثر ، آيهء 12 و 15 .
( 6 ) . ميزان الحكمة ، ج 2 ، ص 897 ، به نقل از : تنبيه الخواطر ، ج 2 ، ص 122 .