أشرف الشّرف ، الكفّ عن التبذير والسرف
؛ از برترين شرافتها آن است كه آدمى دست از تبذير و اسراف بر دارد » . « 1 »
قابل توجه است كه در روايت پيشين « كبر » و « اسراف » در رديف يكديگر قرار گرفتهاند .
همچنين پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در وصف اسرافكنندگان و رفاهطلبان مىفرمايد : «
. . . راكبون الشهوات
» . « 2 »
روشن است از انسانى كه سوار بر مركب شهوات شده و از شرافت و فضيلت تهى گشته ، هيچ شرارت و فتنهاى دور از انتظار نيست ، بلكه چنين موجودى ، رفته رفته به كانون توليد فساد و تباهى تبديل شده و سر از نفاق و دو چهرهگى در خواهد آورد .
همچنين آن حضرت مىفرمايد : «
سيأتي من بعدي أقوام . . . زيّهم مثل زيّ الملوك الجبابرة ، هم منافقوا هذه الأمّة في آخر الزمان
؛ پس از من گروههايى از مردم مىآيند . . . كه همانند پادشاهان جبار زندگى مىكنند ( و غرق در تجمّلات و اسرافكارى مىشوند ) آنان منافقان اين امت در آخرالزمان هستند » . « 3 »
3 . از نظر معنوى ، كاهش بركت و عدم استجابت دعا
زيانهاى اسرافكارى محدود به آنچه گذشت ، نمىشود ، بلكه از روايات اسلامى به خوبى استفاده مىشود كه اولًا اسرافگرى موجب كاهش بركات و از ميان رفتن نعمتهاست . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : «
إنّ مع الإسراف قلّة البركة
؛ بىشك اسراف مايهء كاهش بركات است » . « 4 »
اميرمؤمنان على عليه السلام مىفرمايد : «
الإسراف يفني الكثير
؛ اسراف ، اموال و مواهب فراوان را به نابودى مىكشاند » . « 5 »
در سخنى از امام كاظم عليه السلام مىخوانيم : «
من بذّر و أسرف زالت عنه النعمة
؛ هر كس بىرويه اسراف كند ، نعمت از وى زايل شود » . « 6 »
همچنين رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : «
مَن اقتصد في معيشته ، رزقه اللَّه و مَن بذّر ، حرّمه اللَّه
؛ آن كس كه در زندگى خود ميانهروى پيشه كند ، خداوند او را روزى مىدهد و هر كس تبذير كند ، خداوند او را ( از بركت و رزق خود ) محروم مىسازد » . « 7 »
ثانياً در اخبار اسلامى اسرافكارى يكى از عوامل عدم استجابت دعا شمرده شده است ؛ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « دعاى چهارگروه از امت من مستجاب نمىشود :
رجل رزقه اللَّه مالًا كثيراً فأنفقه ثمّ أقبل يدعو : يا ربّ ارزقني ! فيقول اللَّه عزّوجلّ : ألم أرزقك رزقاً واسعاً فهلّا اقتصدت فيه كما أمرتك ولِمَ تسرف وقد نهيتك عن الإسراف . . .
؛ يكى از آن چهارگروه كسى است كه خداوند مال فراوانى به او
هامش
( 1 ) . غررالحكم ، ح 8143 .
( 2 ) . مكارم الأخلاق ، ص 449 .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . كافى ، ج 4 ، ص 55 ، ح 3 .
( 5 ) . غررالحكم ، ح 8119 .
( 6 ) . تحف العقول ، ص 403 .
( 7 ) . كافى ، ج 4 ، ص 54 ، ح 12 .