ندارد . اينجاست كه اخلاق به عنوان مرهم ، به كمك او مىآيد و همراه با تعيين مجازات مجرم ، توصيه به عفو و گذشت و چشمپوشى و محبّت مىكند ، تا بر دو طرف نزاع ، آرامش روانى را سايهافكن كند .
از اين رو در اسلام ، احكام با اعتقاد و اخلاق پيوند وثيقى خورده است و در لابهلاى قوانين و دستورات اسلامى ، گاه توجه به خدا و گاه به معاد و گاه توجّه به عفو و ايثار و گذشت ، مورد تأكيد قرار مىگيرد .
3 . آميختگى احكام و عقايد اسلامى
آيات قرآن در موارد متعدّد ، احكام را با اعتقادات پيوند داده ، و با تعبيرات گوناگونى انسان را به آن توجه مىدهد ، از جمله :
يك . آياتى كه احكام خدا را حدود و ثغور الهى مىداند
در آيات متعدّدى براى توجه دادن انسان به مراعات دستورات الهى ، از آنها به حدّ و مرز الهى تعبير مىشود كه نبايد به آن نزديك شد و يا از آن عبور كرد :
الف . پس از بيان بخشى از احكام روزه و اعتكاف مىفرمايد : « تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا » . « 1 »
ب . پس از بيان بخشى از احكام طلاق مىفرمايد : « تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » . « 2 »
ج . پس از بيان احكام ارث و نحوهء تقسيم آن مىفرمايد : « تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ . . . » . « 3 »
د . پس از بيان احكام ظهار و كفّاره آن مىفرمايد : « تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ . . . » . « 4 »
« حدود » جمع « حدّ » به گفتهء راغب در مفردات به « واسطهء ميان دو چيز كه مانع اختلاط و آميختگى آنها به يكديگر است » گفته مىشود و لذا به مرزهاى كشور حدود مىگويند و به قوانين الهى نيز به جهت آنكه همچون مرزهايى است كه عبور از آن مجاز نيست حدود گفته مىشود ، ازاينرو در موارد بالا از احكام و قوانين الهى كه تجاوز از آنها ممنوع است و به عنوان « مرزهاى الهى » شناخته شدهاند ، به « حدود » تعبير شده است . در واقع اين تعبير به پيروان اسلام مىفهماند كه عدم رعايت چنين قوانينى حرمت شكنى و تعدّى به « مرزهاى الهى » است .
دو . رابطهء نزديك عمل با اعتقاد در آيات قرآن
دسته ديگر آياتى است كه پس از بيان حكمى ، براى ترغيب مردم در انجام آن ، مسأله ايمان به خدا و قيامت را مطرح مىكند از جمله :
الف . پس از بيان برخى از وظايف زنان مطلّقه در ايام عدّه و اينكه نبايد عادت ماهانه و يا حمل خود را كتمان نمايند ، مىفرمايد : « « . . . إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ » ؛ اگر ايمان به خدا و روز قيامت دارند از كتمان
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 187 .
( 2 ) . بقره ، آيهء 229 ؛ همچنين آيهء 230 و سورهء طلاق ، آيهء 1 .
( 3 ) . نساء ، آيهء 13 .
( 4 ) . مجادله ، آيهء 4 .